Quốc hội Hungary và hệ thống bầu cử
Cập nhật : 11:55 - 02/11/2010
Phòng họp Quốc hội Hungary

Quốc hội Hungary là Quốc hội đơn viện với 385 đại biểu, phần lớn là thành viên của các chính đảng lớn tham gia Quốc hội, ngoài ra có các đại biểu là cá nhân ứng cử. Đại biểu kiêm nhiệm chức vụ trong Chính phủ.

Quốc hội Hungary được chia thành hai phe: phe cầm quyền và phe đối lập. Ví dụ, trong nhiệm kỳ trước, phe cầm quyền nhiều hơn phe đối lập 10 thành viên. Chủ tịch Quốc hội là người đứng đầu đảng cầm quyền. Có 4 Phó chủ tịch là thành viên của 4 chính đảng tham gia Quốc hội, Phó chủ tịch còn lại là đại biểu tự do. Các đảng tham gia Quốc hội thành lập đoàn đại biểu Quốc hội của đảng mình và các đoàn đại biểu Quốc hội có nhiều nhóm đại biểu. Các đoàn đại biểu Quốc hội có bộ máy giúp việc riêng và mỗi nhóm đại biểu lại có một ban thư ký giúp việc. Đứng đầu các đoàn đại biểu Quốc hội là các đoàn trưởng và 1 đến 3 phó đoàn trưởng. Chủ tịch Quốc hội và 4 trưởng đoàn hợp thành một Ủy ban thường trực của Quốc hội (tạm gọi) có vai trò chính trong việc xây dựng nội dung, chương trình kỳ họp Quốc hội.

Kỳ họp Quốc hội

Hàng năm, Quốc hội Hungary họp 2 kỳ, kỳ đầu tiên từ tháng 2 đến tháng 6, kỳ thứ hai từ tháng 9 đến tháng 12. Ngoài ra, Quốc hội cũng có thể họp bất thường theo quyết định của Chủ tịch Quốc hội hoặc theo đề nghị của 1/5 đại biểu. Nội dung, chương trình kỳ họp do Ủy ban Thường trực xây dựng trước mỗi kỳ họp. Tuy nhiên, thời gian họp có thể kéo dài hoặc rút ngắn nếu được 20% đại biểu Quốc hội yêu cầu.

Nội dung kỳ họp Quốc hội chủ yếu là thảo luận về các dự án pháp luật và các vấn đề quan trọng khác, nghe báo cáo và chất vấn. Thời gian thảo luận và thông qua các dự án pháp luật thường chiếm khoảng 2/3 thời gian kỳ họp. Trong thời gian kỳ họp, nghị sỹ vẫn có thể tham gia hoạt động của các ủy ban, đi tiếp xúc cử tri hoặc làm các công việc khác. Tuy nhiên, thời điểm biểu quyết thông qua các dự án pháp luật hoặc các vấn đề quan trọng khác thường có mặt đông đủ đại biểu do các đảng phái muốn đảm bảo số phiếu của đảng mình. Vì vậy, thời gian biểu quyết thường được ấn định vào ngày thứ hai để tạo điều kiện cho các đại biểu tham gia biểu quyết đầy đủ.

Thanh tra Quốc hội

Một trong những yếu tố cấu thành bộ máy của Quốc hội Hungary là Thanh tra Quốc hội có nhiệm vụ giúp Quốc hội kiểm soát hoạt động của các cơ quan hành pháp và chính quyền địa phương. Quốc hội Hungary có 4 Thanh tra viên hoạt động. Thanh tra Quốc hội hoạt động độc lập theo Hiến pháp và pháp luật. Trong quá trình hoạt động, Thanh tra Quốc hội có quyền yêu cầu mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân giải trình, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến vụ việc. Hàng năm, Thanh tra Quốc hội phải báo cáo hoạt động của mình với Quốc hội và báo cáo này sẽ được đăng trên công báo sau khi Quốc hội thông qua.

Hệ thống bầu cử Hungary

Hungary chia thành 176 khu vực bầu cử và mỗi khu vực bầu cử được bầu 1 đại biểu. Đại biểu đó sẽ đại diện quyền lợi cho khu vực và gắn bó chặt chẽ với cử tri khu vực, thường xuyên tiếp xúc cử tri và nhiều đại biểu tiếp tục tái cử tại khu vực đó. Ở Hungary, bầu cử đại biểu Quốc hội được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Công dân Hungary đủ 18 tuổi trở lên đều có quyền bầu cử.

Tổng thống có trách nhiệm công bố ngày bầu cử Quốc hội vào tháng 4 trước 72 ngày. Cho phép ứng cử tự do và tạo mọi điều kiện để mọi người có thể vận động tự do. Mọi khiếu nại của công dân trong quá trình bẩu cử cũng như sau cuộc bầu cử đều được giải quyết. Bộ trưởng Bộ nội vụ hướng dẫn cụ thể các quy trình bầu cử, phân bổ kinh phí bầu cử. Ủy ban bầu cử ở mỗi địa phương do chính quyền tự quản bầu ra 5 người. Ủy ban quốc gia bầu cử do Quốc hội bầu ra cũng có 5 người để giải quyết khiếu nại, giám sát và công bố kết quả bầu cử. Ủy ban bầu cử là cơ quan độc lập và hoạt động trong 4 năm.

Văn phòng bầu cử có nhiệm vụ lên kế hoạch tài chính và tổ chức thực hiện cuộc bầu cử. Văn phòng bầu cử có ở tất cả các đơn vị hành chính. Trưởng đơn vị hành chính là người đứng đầu Văn phòng bầu cử của đơn vị đó. Văn phòng bầu cử quốc gia do Bộ trưởng Bộ nội vụ đứng đầu, có nhiệm vụ thông tin cho mội cử tri về cuộc bầu cử, về quyền và trách nhiệm của cử tri; hướng dẫn những cử tri lần đầu tham gia bầu cử. Trong thời gian giữa các cuộc bầu cử, Văn phòng bầu cử còn có nhiệm vụ tổ chức các cuộc trưng cầu dân ý; nghiên cứu, đề xuất các vấn đề liên quan đến cách tổ chức bầu cử; đào tạo các cán bộ bầu cử; bầu bổ sung và bầu lại...

Tổng số đại biểu Quốc hội được phân bổ tại các đơn vị bầu cử và theo danh sách các đảng: 176 đại biểu sẽ được bầu trực tiếp tại 176 đơn vị bầu cử; 152 đại biểu sẽ được bầu theo danh sách các đảng; 58 đại biểu sẽ do Văn phòng bầu cử căn cứ vào số phiếu lẻ bầu cho các cá nhân nhưng không trúng cử để tính vào cho các đảng. Các đảng có trên 5% cử tri ủng hộ thì mới có quyền lập danh sách và có ghế trong Quốc hội. Để cá nhân trở thành ứng cử viên phải có trên 750 phiếu ửng hộ tại đơn vị bầu cử mà người đó dự kiến ửng cử. Việc thu thập phiếu ủng hộ được luật quy định. Như vậy, tại 176 đơn vị bầu cử, mỗi cử tri sẽ có 2 phiếu: 1 bầu cho cá nhân trực tiếp và 1 bầu cho danh sách (của đảng).

Bầu cử đại biểu Quốc hội được tiến hành 2 vòng: Nếu có trên 50% cử tri đi bầu thì cuộc bầu cử đó được coi là hợp lệ và nếu người nào đạt trên 50% cử tri đi bầu ủng hộ thì trúng cử đại biểu Quốc hội luôn vòng 1. Nếu vòng 1 không bầu được cá nhân trúng cử thì vòng 2 chỉ cần có 25% cử tri đi bầu thì được coi là hợp lệ. Ở vòng này, người nhiều phiếu hơn sẽ là người trúng cử đại biểu Quốc hội.

Theo kết quả cuộc tổng tuyển cử Quốc hội Hungary năm 2010 diễn ra trong 2 vòng (ngày 11.4 và 25.4), đảng đối lập cánh hữu Liên đoàn Thanh niên dân chủ (Fidesz) đã giành thắng lợi, chiếm 263 ghế tại Hạ viện trên tổng số 386. Đảng Xã hội cầm quyền bị bỏ xa với vỏn vẹn 59 đại biểu.

Với hơn hai phần ba số ghế trong Quốc hội, ngoại trừ việc thảo ra một bản Hiến pháp hoàn toàn mới, FIDESZ có thể thông qua bất cứ đạo luật nào, và có thể đưa ra bất cứ quyết định cá nhân nào liên quan tới Quốc hội. Giới phân tích nhấn mạnh rằng kể từ hai thập niên nay, chưa bao giờ có lực lượng chính trị nào ở Hungary giành được lợi thế áp đảo như thế, và hiện tượng này cũng là “độc nhất vô nhị” tại châu Âu.      

Lê Anh

 
  • Ông Nguyễn Văn Tố Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (2/3/1946 - 8/11/1946)
  • Bà Nguyễn Thị Kim Ngân Chủ tịch Quốc hội khóa XIV (Từ ngày 31/3/2016)
  • Ông Bùi Bằng Đoàn Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (9/11/1946 - 13/4/1955)
  • Ông Tôn Đức Thắng Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (20/9/1955 - 15/7/1960)
  • Ông Trường Chinh Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II, III, IV, V, VI (15/7/1960 - 04/7/1981)
  • Ông Nguyễn Hữu Thọ Chủ tịch Quốc hội khoá VII (4/7/1981 – 18/6/1987)
  • Ông Lê Quang Đạo Chủ tịch Quốc hội khoá VIII (18/6/1987 – 23/9/1992)
  • Ông Nông Đức Mạnh Chủ tịch Quốc hội khoá IX, X (23/9/1992 – 27/6/2001)
  • Ông Nguyễn Văn An Chủ tịch Quốc hội khoá X, XI (27/6/2001 - 26/6/2006)
  • Ông Nguyễn Phú Trọng Chủ tịch Quốc hội XI, XII (27/6/2006 - 23/7/2011)
  • Ông Nguyễn Sinh Hùng Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (Từ 23/7/2011)

Quốc hội khóa XIV:


Tổng số đại biểu được bầu là 496 người (số liệu đến tháng 6/2018 là: 487 người);

- Đại biểu ở các cơ quan, tổ chức ởTrung ương: 182 người (tỷ lệ 36,70%);

- Đại biểu ở địa phương: 312 người (tỷ lệ 62,90%);

- Đại biểu tự ứng cử: 2 người (tỷ lệ 0,4%).

- Đại biểu là người dân tộc thiểu số:86 người (tỷ lệ 17,30%);

- Đại biểu nữ: 133 người (tỷ lệ26,80%);

- Đại biểu là người ngoài Đảng: 21người (tỷ lệ 4,20%);

- Đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi):71 người (tỷ lệ 14,30%);

- Đại biểu Quốc hội khóa tái cử: 160người (tỷ lệ 32,30%);

- Đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu:317 người (tỷ lệ 63,90%);

- Đại biểu có trình độ: Trên đại học:310 người (tỷ lệ 62,50%); đại học: 180 người (tỷ lệ 36,30%); dưới đại học: 6người (tỷ lệ 1,20%).

WEBLINK