Dân chủ trong tranh luận
Cập nhật : 11:55 - 02/11/2010

Ngoài những từ như “dân chủ trực tiếp”, “dân chủ đại diện”, ngành chính trị học và hiến pháp học trên thế giới còn có thuật ngữ tạm dịch là “dân chủ tranh luận” (deliberative democracy). Theo đó, quá trình ra quyết sách, bất kể quyết sách gì, đều phải trải qua một quá trình tranh luận công khai, bình đẳng; các bên, trong đó có công chúng, có cơ hội bày tỏ chính kiến, các ý kiến của các bên đều phải được lắng nghe. Như vậy, vốn là một thiết chế dân chủ, một diễn đàn thảo luận và ra những quyết sách quan trọng nhất của quốc gia, nghị viện không chỉ góp phần mang lại dân chủ tranh luận, mà càng cần đến những thành tố của dân chủ trong quá trình tranh luận của chính nghị viện.

Tranh luận là thành phần chủ chốt của một nền dân chủ hiệu quả. Tính hiệu quả của dân chủ thể hiện ở chỗ, cách thức của quá trình ra quyết sách không kém phần quan trọng so với giá trị của chính quyết sách. Thiếu tranh luận, quá trình ra quyết sách sẽ diễn ra mù mờ, cảm tính.

Những điều kiện đồng thời là những biểu hiện của nền dân chủ tranh luận bao gồm: công dân được cung cấp thông tin đầy đủ, trong đó có thông tin về hoạt động của nghị viện và những thông tin cần cho hoạt động của nghị viện; các diễn đàn công khai khuyến khích những ý kiến trái chiều nhau, mà nghị viện là diễn đàn lớn nhất; sự bàn luận tính đến những hệ quả của chính sách; vấn đề được trình bày sáng rõ, dễ hiểu đối với các bên tham gia và liên quan; khuyến khích sự trao đổi lập luận; minh bạch hoá quyền lợi (nếu có) liên quan đến vấn đề đang tranh luận; tính giải trình trách nhiệm; xây dựng một không khí tin cận lẫn nhau để sẵn sàng dung hòa, thương lượng. Với bản chất dân chủ, với tính chất diễn đàn mở của nghị viện, cần thấy trước và chấp nhận các ý kiến thảo luận đa chiều ở nghị viện. Dân chủ tranh luận thể hiện trong mọi hoạt động: thảo luận và thông qua các dự luật, chất vấn, thảo luận và biểu quyết các vấn đề kinh tế-xã hội, quyết định các dự án lớn, bầu và phê chuẩn nhân sự.

Quyền của ý kiến thiểu số cũng là một thành tố không thể thiếu trong một nền dân chủ tranh luận. Nếu không tạo điều kiện cho tất cả các thành viên được tham gia và tác động lên quá trình ra quyết sách, nghị viện sẽ không còn đúng nghĩa là cơ quan đại diện nữa. Bởi lẽ đằng sau những đại biểu rơi vào thiểu số là những cử tri đã bầu ra họ. Tiếp theo, mỗi đại biểu nắm một lá phiếu ngang bằng với các đại biểu khác. Hơn nữa, chân lý nhiều khi lại không thuộc số đông. Vì vậy, trong quá trình bàn bạc để đi đến quyết định theo đa số ở nghị viện, các ý kiến thiểu số muốn được các đại biểu lắng nghe. Biểu quyết theo đa số, nhưng bảo vệ quyền của ý kiến thiểu số là một đặc trưng nữa của nghị viện.

Như vậy, giá trị của dân chủ không chỉ ở những kết quả mà nó mang lại. Giá trị của dân chủ còn ở chỗ những kết quả đó đạt được theo cách nào. Trong một nền dân chủ, quá trình ra quyết sách cần phải được “mở” một cách bình đẳng cho tất cả các bên tham gia bàn luận. Nhiều khi tưởng chừng như ý định, giải pháp nào đó mà một bên đưa ra là hợp lý, tối ưu một cách hiển nhiên, nhưng vì không qua bàn thảo, tranh luận cho ra nhẽ nên không được chấp thuận, hoặc buộc phải chấp thuận một cách miễn cưỡng, ấm ức. Có thể không phải tất cả các đạo luật, các quyết sách mà nghị viện thông qua đều tuyệt vời. Nhưng ít nhất, trước khi được thông qua, chúng phải được nghị viện bàn thảo, tranh luận cho ra nhẽ, được số đông chấp thuận.

 
  • Ông Nguyễn Văn Tố Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (2/3/1946 - 8/11/1946)
  • Bà Nguyễn Thị Kim Ngân Chủ tịch Quốc hội khóa XIV (Từ ngày 31/3/2016)
  • Ông Bùi Bằng Đoàn Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (9/11/1946 - 13/4/1955)
  • Ông Tôn Đức Thắng Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (20/9/1955 - 15/7/1960)
  • Ông Trường Chinh Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II, III, IV, V, VI (15/7/1960 - 04/7/1981)
  • Ông Nguyễn Hữu Thọ Chủ tịch Quốc hội khoá VII (4/7/1981 – 18/6/1987)
  • Ông Lê Quang Đạo Chủ tịch Quốc hội khoá VIII (18/6/1987 – 23/9/1992)
  • Ông Nông Đức Mạnh Chủ tịch Quốc hội khoá IX, X (23/9/1992 – 27/6/2001)
  • Ông Nguyễn Văn An Chủ tịch Quốc hội khoá X, XI (27/6/2001 - 26/6/2006)
  • Ông Nguyễn Phú Trọng Chủ tịch Quốc hội XI, XII (27/6/2006 - 23/7/2011)
  • Ông Nguyễn Sinh Hùng Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (Từ 23/7/2011)

Quốc hội khóa XIV:


Tổng số đại biểu được bầu là 496 người (số liệu đến tháng 6/2018 là: 487 người);

- Đại biểu ở các cơ quan, tổ chức ởTrung ương: 182 người (tỷ lệ 36,70%);

- Đại biểu ở địa phương: 312 người (tỷ lệ 62,90%);

- Đại biểu tự ứng cử: 2 người (tỷ lệ 0,4%).

- Đại biểu là người dân tộc thiểu số:86 người (tỷ lệ 17,30%);

- Đại biểu nữ: 133 người (tỷ lệ26,80%);

- Đại biểu là người ngoài Đảng: 21người (tỷ lệ 4,20%);

- Đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi):71 người (tỷ lệ 14,30%);

- Đại biểu Quốc hội khóa tái cử: 160người (tỷ lệ 32,30%);

- Đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu:317 người (tỷ lệ 63,90%);

- Đại biểu có trình độ: Trên đại học:310 người (tỷ lệ 62,50%); đại học: 180 người (tỷ lệ 36,30%); dưới đại học: 6người (tỷ lệ 1,20%).

WEBLINK