ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH TỪ HOẠT ĐỘNG TIẾP XÚC CỬ TRI CỦA ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI
Cập nhật : 15:54 - 28/12/2018

 
Cách mạng tri thức 72.000 năm trước biến loài người thành Người Thông Minh, cách mạng nông nghiệp diễn ra 12.000 trước, cách mạng công nghiệp 300 năm trước và giờ con người đứng trước cuộc cách mạng 4.0 trí tuệ nhân tạo. Mỗi cuộc cách mạng đều thay đổi phương thức lao động, sản xuất của con người.  Hàng loạt ứng dụng công nghệ mới trong quản lý, kinh doanh; con người ngồi một chỗ vẫn tương tác và điều khiển được mọi hoạt động ở khắp nơi trên thế giới. Có thể nói chưa khi nào trong lịch sử nhân loại mà quản lý nhà nước lại đứng trước thay đổi về nguyên lý, học thuyết quản lý, phương thức vận hành của nền hành chính như thời đại ngày nay chỉ bởi một yếu tố tưởng chừng không có gì liên quan tới quản lý nhà nước, đó là internet. Việt Nam đã và đang bắt đầu áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính nhà nước với các chương trình Chính phủ điện tử. 
Bài viết này sẽ đề ra các gợi ý cho cơ quan nhà nước, cho đại biểu Quốc hội và cho người dân trong việc ứng dụng  công nghệ số 4.0 vào truyền tải, thu thập ý kiến cử tri; từ đó đưa ý kiến cử tri thành dự thảo chính sách trên nghị trường Quốc hội.

1. Hỗ trợ đại biểu Quốc hội trong tiếp xúc cử tri
Bên cạnh các cuộc tiếp xúc cử tri theo quy định của pháp luật, do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tiến hành mỗi năm 4 lần thì đại biểu cần đa dạng các hình thức tiếp xúc cử tri để lắng nghe ý kiến người dân. Việc nghe ý kiến người dân không chỉ ở nơi đại biểu được bầu mà còn lắng nghe ý kiến người dân trong cả nước, bởi đại biểu đại diện cho nhân dân cả nước. 
Một số giải pháp là:
- Quốc hội cần xây dựng trang thông tin, trang mạng xã hội có tính giao tiếp hai chiều để cử tri phản ánh ý kiến của mình, đóng góp ý kiến cho hoạt động của Quốc hội. Quốc hội có trang duthaoonline.quochoi.vn là nơi đăng các dự thảo Luật, pháp lệnh, nghị quyết sẽ trình ra Quốc hội, nhưng chưa thực sự thu hút ý kiến cử tri, một dự án Luật khá có tác động tới đời sống là dự án Luật đầu tư công nhưng không có ý kiến người dân, ý kiến chuyên gia nào và mục thảo luận chính sách cũng không có nội dung gì. Một nghịch lý là nhiều diễn đàn trên mạng Internet thu hút rất nhiều ý kiến thảo luận của các thành viên nhưng trên trang chính thức cần lắng nghe ý kiến người dân thì lại ít thảo luận. Vì vậy, cần xây dựng một mạng xã hội để Quốc hội lắng nghe được ý kiến của cử tri.  
- Hướng dẫn đại biểu cách thức sử dụng mạng xã hội để tiếp thu, lắng nghe ý kiến cử tri. Ví dụ như trang facebook sử dụng ra sao, thế nào là fanpage, cách thức quản trị trang facebook, kỹ năng hồi đáp các ý kiến – comment, kỹ năng thu hút – kết bạn, kỹ năng điều tra, hỏi ý kiến thành viên… cách thức sử dụng mạng zalo. Đây là hai mạng khá nổi tiếng  ở Việt Nam đến thời điểm hiện nay. Bên cạnh trang thông tin cá nhân cần lập riêng trang thông tin với tư cách là đại biểu Quốc hội, nơi lắng nghe ý kiến cử tri. 
- Hướng dẫn đại biểu kỹ năng tham gia các diễn đàn, cách thức trao đổi thông tin, gợi mở vấn đề,… để lắng nghe được nhiều ý kiến.
- Cách thức lọc thông tin qua tìm hiểu về uy tín các thành viên, thông qua năm đăng ký làm thành viên, những thành viên mới có độ tin cậy thấp; sự công khai của thành viên về nhân thân; lịch sử các bài viết của thành viên, có những ý kiến khoa học, tâm huyết, khách quan; thành viên có trình độ về vấn đề được nêu ra thảo luận; … kiểm tra chéo thông tin về thành viên, về nội dung mà thành viên đăng trên thảo luận.

2 Đại biểu đề xuất chính sách
- Ý kiến, kiến nghị của cử tri mới chỉ dừng ở “thông tin sơ khai”, có những thông tin đơn lẻ, cá biệt, để chuyển những thông tin này thành chính sách là một quá trình đòi hỏi đại biểu Quốc hội phải đầu tư công sức, trí tuệ và cả sự kiên trì.
Đại biểu tiếp nhận được rất nhiều thông tin khác nhau, các thông tin thường mang tính cá biệt, do đó khi có ý tưởng về một vấn đề nào qua tiếp xúc cử tri thì đại biểu cần thu thập thông tin trong phạm vi rộng hơn về mặt địa bàn, đối tượng. Ví dụ như qua tiếp xúc cử tri ở một số huyện trong tỉnh A có ý kiến đề nghị cần đổi mới cách thi tốt nghiệp phổ thông trung học để lựa chọn học sinh vào đại học. Đại biểu cần thu thập thông tin để biết việc đổi mới này là đòi hỏi của một vài huyện trong tỉnh A hay của khu vực nông thôn hay khu vực thành thị, ở miền núi và ở đồng bằng có chung ý kiến hay không, ngoài huyện trong tỉnh A còn có những tỉnh nào mà cử tri có chung kiến nghị. Để có thông tin, đại biểu có thể khảo sát thông qua điều tra xã hội học (thuê một đơn vị điều tra – sẽ tốn kém nhưng tính chính xác cao do lựa chọn được đối tượng hỏi điển hình; hay tự mình điều tra như cách đặt câu hỏi điều tra trên mạng internet – cách đơn giản, không tốn kém nhưng tính chính xác thấp do không phân tích được đối tượng điều tra). Cần xây dựng một trang web giúp đại biểu thu thập được thông tin từ nhiều người dân trên cả nước, ví dụ như mạng zalo hiện được phủ khắp tới mọi vùng. 

- Sau khi thuthập thì cần đánh giá thông tin về: tính phổ biển, việc này có xảy ra ở nhiềuđịa phương hay không; tính cần thiết, việc này có cần phải xử lý ở cấp Quốc hộihay không, từ đó phát hiện, lựa chọnvấn đề cần giải quyết. Việc đánh giá thông tin cần có bộ máy chuyên nghiệpvà có thể có phần mềm phân tích dữ liệu.

- Xây dựng chínhsách, tính hợp lý, tính phù hợp với hệ thống pháp luật; tính khả thi. Đại biểu nhậndiện vấn đề chính sách cần giải quyết, xác định nguyên nhân của vấn đề chínhsách, xác định mục tiêu chính sách và thiết kế phương án chính sách để giảiquyết vấn đề. Lựa chọn sử dụng cáccông cụ phân tích thích hợp, ví dụ phân tích chi phí – lợi ích, phântích chi phí – hiệu quả, đánh giá tác động đối với dự án luật. Để đại biểu xây dựng chính sách từthông tin được đánh giá thì cần có chuyên gia về xây dựng pháp luật.

- Bước cuối cùng là cách thức đưa chính sách vàonghị trường, trong thảo luận của Quốc hội. Với thời gian thảo luận rất ngắn,mỗi đại biểu được phát biểu 7  phút trướcQuốc hội và có thể phát biểu nhiều hơn trong các cuộc họp Tổ đại biểu (Quốc hộiViệt Nam mỗi kỳ họp chia nhóm khoảng 20-25 đại biểu thành một Tổ đại biểu đểthảo luận về các nội dung trước khi thảo luận tại phiên họp Quốc hội). Như vậy,cần có cách thức truyền tải thông tin tới các đại biểu khác, tới cơ quan trìnhchính sách để thuyết phục được đại biểu thông qua chính sách được đề xuất.

KẾT LUẬN

Trong thời đại đổi mớimạnh mẽ về công nghệ, trong đó có công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo thì đạibiểu Quốc hội cũng cần xác định lại vai trò của mình, trả lời câu hỏi: thay đổithế nào để sử dụng tốt nhất công nghệ cho một xã hội công nghệ. Câu trả lời đólà phải xây dựng đại biểu Quốc hội điệntử, đại biểu biết sử dụng công nghệ cho hoạt động của mình. Xin trích câu nói của một đại biểuQuốc hội “tôi đã từng sợ và ghét facebook, nhưng khi tôi tìm hiểu và sử dụngfacebook thấy nó có những ích lợi, bây giờ tôi có hơn 14.000 người theo dõifacebook”, đó chính là cử tri điện tử của đại biểu điện tử.

TTBD.


 
  • Ông Nguyễn Văn Tố Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (2/3/1946 - 8/11/1946)
  • Bà Nguyễn Thị Kim Ngân Chủ tịch Quốc hội khóa XIV (Từ ngày 31/3/2016)
  • Ông Bùi Bằng Đoàn Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (9/11/1946 - 13/4/1955)
  • Ông Tôn Đức Thắng Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (20/9/1955 - 15/7/1960)
  • Ông Trường Chinh Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II, III, IV, V, VI (15/7/1960 - 04/7/1981)
  • Ông Nguyễn Hữu Thọ Chủ tịch Quốc hội khoá VII (4/7/1981 – 18/6/1987)
  • Ông Lê Quang Đạo Chủ tịch Quốc hội khoá VIII (18/6/1987 – 23/9/1992)
  • Ông Nông Đức Mạnh Chủ tịch Quốc hội khoá IX, X (23/9/1992 – 27/6/2001)
  • Ông Nguyễn Văn An Chủ tịch Quốc hội khoá X, XI (27/6/2001 - 26/6/2006)
  • Ông Nguyễn Phú Trọng Chủ tịch Quốc hội XI, XII (27/6/2006 - 23/7/2011)
  • Ông Nguyễn Sinh Hùng Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (Từ 23/7/2011)

Quốc hội khóa XIV:


Tổng số đại biểu được bầu là 496 người (số liệu đến tháng 6/2018 là: 487 người);

- Đại biểu ở các cơ quan, tổ chức ởTrung ương: 182 người (tỷ lệ 36,70%);

- Đại biểu ở địa phương: 312 người (tỷ lệ 62,90%);

- Đại biểu tự ứng cử: 2 người (tỷ lệ 0,4%).

- Đại biểu là người dân tộc thiểu số:86 người (tỷ lệ 17,30%);

- Đại biểu nữ: 133 người (tỷ lệ26,80%);

- Đại biểu là người ngoài Đảng: 21người (tỷ lệ 4,20%);

- Đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi):71 người (tỷ lệ 14,30%);

- Đại biểu Quốc hội khóa tái cử: 160người (tỷ lệ 32,30%);

- Đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu:317 người (tỷ lệ 63,90%);

- Đại biểu có trình độ: Trên đại học:310 người (tỷ lệ 62,50%); đại học: 180 người (tỷ lệ 36,30%); dưới đại học: 6người (tỷ lệ 1,20%).

WEBLINK