Chuyến đi nghiên cứu đầu tiên về mô hình tổ chức tập huấn đại biểu dân cử
Cập nhật : 15:41 - 19/11/2014

Những năm trước đây, theo quan niệm chung, đại biểu dân cử là những người được nhân dân tín nhiệm để thay mặt dân quyết định những vẫn đề lớn lao của đất nước, luôn được đặt ở vị trí trân trọng, được người dân tin tưởng và ngưỡng mộ. Và hiển nhiên, trong con mắt mọi người thì họ phải là những người tài giỏi, hiểu biết. Vì vậy nói đến khái niệm “tập huấn” hay “bồi dưỡng” cho đại biểu dân cử những năm trước thế kỷ XXI, e rằng sẽ gặp phải sự phản ứng, ngại động chạm tới uy tín của đại biểu dân cử.

Tuy nhiên, những năm đầu thế kỷ XXI, nhận thức về vấn đề này đã có bước biến chuyển lớn. Với tư duy, “đại biểu cũng là một nghề”, cần phải được bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng để “làm nghề” tốt hơn, sau khi xin chủ trương của cấp lãnh đạo có thẩm quyền, được sự tài trợ của Dự án VIE/02/2007, Văn phòng Quốc hội đã cử một đoàn gồm 7 cán bộ do đồng chí Nguyễn Sĩ Dũng, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội làm Trưởng đoàn, đi công tác tại Trung Quốc, Hàn Quốc và Ôxtrâylia từ ngày 01 - 14/12/2003. Với mục đích nghiên cứu kinh nghiệm các nước trong việc bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đại biểu dân cử và bộ máy giúp việc, Đoàn đã đến tìm hiểu thực tế tổ chức và hoạt động của Trung tâm bồi dưỡng cán bộ của Quốc hội Trung Quốc; thăm Thư viện và làm việc với Vụ Nghiên cứu và đào tạo của Quốc hội Hàn Quốc; trao đổi kinh nghiệm với các cơ quan phụ trách công tác đại biểu của Quốc hội Liên bang, bang Nam Ôxtrâylia và một số cơ sở đào tạo tại Adelaide, Canberra và Sydney.

 Một điều rất dễ nhận ra ở những nơi Đoàn đến làm việc là các hoạt động đào tạo được triển khai một cách hệ thống, xuất phát từ nhu cầu tự thân của thể chế, từ nhận thức được sự cần thiết của việc nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan dân cử. Quốc hội các nước coi việc tổ chức các hoạt động đào tạo, tập huấn cho đại biểu dân cử là một nhiệm vụ quan trọng và tiến hành thường xuyên, có hệ thống, được đầu tư công phu. Đặc biệt như ở Trung Quốc, cơ sở đào tạo đại biểu dân cử được dành một vị trí rộng rãi, khang trang, có nhà khách riêng đầy đủ tiện nghi với các phòng học, phòng nghỉ và khuôn viên như một khu nghỉ dưỡng.

Mỗi nước khác nhau, tùy theo điều kiện kinh tế-xã hội lại có cách tổ chức và phương thức hoạt động thích hợp, đồng thời cũng phù hợp với đặc điểm hoạt động và nhu cầu đào tạo của hệ thống cơ quan dân cử.

Ở Trung Quốc, do tính chất cơ cấu nên mặt bằng trình độ của đại biểu không đồng đều, Quốc hội không họp thường xuyên nên hoạt động đào tạo được giao cho Trung tâm bồi dưỡng cán bộ trực thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội. Đối tượng đào tạo khá đa dạng, bao gồm đại biểu Quốc hội, thậm chí cả Phó Chủ tịch Quốc hội cũng tham dự lớp tập huấn theo chủ đề thích hợp và đại biểu Hội đồng nhân dân các địa phương. Trong khi đó, Hàn Quốc thành lập Vụ Nghiên cứu và đào tạo thuộc Văn phòng Quốc hội có nhiệm vụ đào tạo cả đại biểu Quốc hội và công chức. Ôxtrâylia thực hiện hoạt động đào tạo theo nhu cầu của đại biểu và thông qua hệ thống dịch vụ đào tạo, tổ chức tư vấn của chính quyền địa phương, các trường đại học…

Sau khi nghiên cứu mô hình tổ chức, phương thức hoạt động, các loại hình đào tạo, cơ chế tài chính… cũng như tác dụng, hiệu quả của hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đại biểu dân cử của 3 nước nêu trên, Đoàn đã đưa ra một số kiến nghị, trong đó kiến nghị trọng tâm nhất là “Thành lập một trung tâm có chức năng tổ chức các hoạt động bồi dưỡng, tập huấn cho đại biểu dân cử” với mô hình như sau:

- Đây là một đơn vị cấp Vụ thuộc bộ máy giúp việc, đặt dưới sự chỉ đạo chuyên môn của Ban Công tác đại biểu;

- Chức năng của Trung tâm là điều phối các hoạt động bồi dưỡng, tập huấn cho đại biểu dân cử trên cơ sở phối hợp với các đơn vị đào tạo có liên quan để xây dựng, thiết kế nội dung, chương trình. Trung tâm có thể tổ chức các hoạt động nghiên cứu, điều tra, khảo sát để đánh giá nhu cầu và phục vụ cho việc xây dựng khung chương trình và biên soạn tài liệu tập huấn.

- Đối tượng thụ hưởng trực tiếp: đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân và bộ máy giúp việc;

- Nội dung bồi dưỡng, tập huấn: cung cấp cho đại biểu dân cử những kiến thức cơ bản và cập nhật về Quốc hội, về thể chế và các thiết chế nhà nước; tập huấn những kỹ năng cần thiết giúp đại biểu tham gia có hiệu quả vào hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân (VD: kỹ năng xem xét và đánh giá dự án luật, kỹ năng giám sát, kỹ năng tiếp xúc cử tri, kỹ năng phát biểu, kỹ năng chất vấn…)

- Phương thức bồi dưỡng đa dạng: có lớp tập huấn ngắn ngày – dài ngày, có tọa đàm theo chuyên đề… phù hợp với điều kiện hoạt động của đại biểu dân cử.

Có thể nói, từ ý tưởng manh nha ban đầu về một đơn vị giúp đại biểu dân cử có được những kiến thức và kỹ năng để “làm nghề” tốt hơn, sau chuyến khảo sát kinh nghiệm của 3 nước thì mô hình tổ chức và hoạt động của một Trung tâm bồi dưỡng đại biểu dân cử đã rõ nét. Và thực tế từ khi ra đời năm 2004 đến nay, hoạt động của Trung tâm đã chứng tỏ rằng đây thực sự là một mô hình bồi dưỡng, tập huấn đại biểu dân cử phù hợp với hoàn cảnh và đặc thù của nước ta, đã và đang góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống các cơ quan dân cử ở Việt Nam.

Trần Tuyết Mai

 
  • Ông Nguyễn Văn Tố Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (2/3/1946 - 8/11/1946)
  • Bà Nguyễn Thị Kim Ngân Chủ tịch Quốc hội khóa XIV (Từ ngày 31/3/2016)
  • Ông Bùi Bằng Đoàn Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (9/11/1946 - 13/4/1955)
  • Ông Tôn Đức Thắng Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (20/9/1955 - 15/7/1960)
  • Ông Trường Chinh Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II, III, IV, V, VI (15/7/1960 - 04/7/1981)
  • Ông Nguyễn Hữu Thọ Chủ tịch Quốc hội khoá VII (4/7/1981 – 18/6/1987)
  • Ông Lê Quang Đạo Chủ tịch Quốc hội khoá VIII (18/6/1987 – 23/9/1992)
  • Ông Nông Đức Mạnh Chủ tịch Quốc hội khoá IX, X (23/9/1992 – 27/6/2001)
  • Ông Nguyễn Văn An Chủ tịch Quốc hội khoá X, XI (27/6/2001 - 26/6/2006)
  • Ông Nguyễn Phú Trọng Chủ tịch Quốc hội XI, XII (27/6/2006 - 23/7/2011)
  • Ông Nguyễn Sinh Hùng Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (Từ 23/7/2011)

Quốc hội khóa XIII:

Tổng số đại biểu là 497 người;
- 33.4đại biểu ở các cơ quan trung ương;
- 65.8% đại biểu ở địa phương;
- 15.6% đại biểu là người dân tộc thiểu số;
- 24.4% đại biểu là phụ nữ;
- 8.4% đại biểu là người ngoài Đảng;
- 12.2% đại biểu là trẻ tuổi (dưới 40);
- 33.2% là đại biểu Quốc hội khóa XII tái cử;
- 98,2% đại biểu có trình độ đại học và trên đại học;
- 7% đại biểu thuộc khối doanh nghiệp;
- 33% đại biểu hoạt động chuyên trách ở các cơ quan của Quốc hội và các Đoàn đại biểu Quốc hội;
- 0.8% đại biểu là người tự ứng cử.

WEBLINK