Hoàn thiện quy trình và thủ tục làm việc tại kỳ họp QH
Cập nhật : 12:10 - 02/11/2010

 

Ngày 16/10 kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XII chính thức khai mạc tại Hà Nội. Trước đó, UBTVQH cũng đã cho ý kiến xem xét về việc cải tiến nâng cao hiệu quả của kỳ họp và có áp dụng một số điểm mới trong kỳ họp này. Tuy nhiên, việc thực hiện cải tiến, đổi mới… đều dựa trên quy trình và thủ tục mang tính nguyên tắc tại kỳ họp. Bài viết xin làm rõ một số vấn đề mang tính chất lý luận về hoàn thiện quy trình và thủ tục làm việc tại kỳ họp Quốc hội.

Phần I: Khái niệm quy trình, thủ tục làm việc tại kỳ họp Quốc hội

   Theo Đại từ điển tiếng Việt thì quy trình được định nghĩa là “các bước phải tuân theo khi tiến hành một công việc nào đó”[1]; còn trong Từ điển Tiếng Việt, quy trình là “trình tự phải tuân theo để tiến hành một công việc nào đó”[2]; cũng theo Từ điển này thì trình tự được hiểu là “sự xắp xếp lần lượt theo thứ tự trước sau”[3]; thủ tục được hiểu là “những việc cụ thể phải làm theo một trật tự quy định, để tiến hành một công việc nào đó”[4].

Có ý kiến cho rằng, cần phân biệt cụ thể về quy trình làm việc và thủ tục làm việc để từ đó có hướng hoàn thiện đối với từng loại. Tuy nhiên, từ các khái niệm về quy trình và thủ tục như đã nêu trên có thể thấy rằng giữa quy trình và thủ tục có mối quan hệ  mật thiết với nhau. Trong thủ tục có quy trình vì thủ tục là những việc cụ thể phải làm và những việc phải làm này được thực hiện theo một trật tự quy định tức là theo một trình tự  hay nói một cách khác là quy trình nhất định. (trong một số văn bản pháp luật ví dụ Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án lao động, Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính, tuy tên gọi chỉ sử dụng cụm từ “thủ tục”, nhưng trong đó quy định rất nhiều “trình tự” – quy trình). Ngược lại, trong nhiều loại quy trình lại có các thủ tục, ví dụ quy trình xây dựng luật được tiến hành theo nhiều công đoạn khác nhau, ở mỗi công đoạn lại có những công việc phải làm theo một trình tự nhất định tưc là theo những thủ tục cụ thể. Xuất phát từ mối quan hệ qua lại chặt chẽ giữa quy trình và thủ tục, thì không nên tách riêng về quy trình làm việc kỳ họp Quốc hội và thủ tục làm việc kỳ họp Quốc hội, mà chỉ nên sử dụng chung thuật ngữ “quy trình, thủ tục làm việc tại kỳ họp Quốc hội” để bảo đảm tính bao quát, thể hiện đầy đủ về các công việc cần được tiến hành và trình tự thực hiện chúng tại kỳ họp Quốc hội.

   Đồng thời, để tìm hiểu khái niệm “quy trình, thủ tục làm việc tại kỳ họp Quốc hội” thì  cũng cần làm rõ về nội dung “làm việc tại kỳ họp Quốc hội”: những hoạt động làm việc nào và do chủ thể nào tiến hành thì được gọi là hoạt động “làm việc tại kỳ họp Quốc hội”?. Theo một nghĩa rộng, thì có thể phân chia hoạt động của Quốc hội thành hoạt động của Quốc hội tại kỳ họp Quốc hội và hoạt động của Quốc hội ngoài kỳ họp Quốc hội. Hoạt động của Quốc hội ngoài kỳ họp Quốc hội do Ủy ban thường vụ Quốc hội; Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; các Đoàn đại biểu Quốc hội và cá nhân các đại biểu Quốc hội thực hiện. Tuy nhiên, đối với hoạt động của Quốc hội tại kỳ họp Quốc hội thì có một số vấn đề cần làm rõ:

- Hoạt động “làm việc tại kỳ họp Quốc hội” được hiểu chỉ là hoạt động tại kỳ họp của tập thể Quốc hội (hoạt động tại phiên họp toàn thể của gần 500 đại biểu Quốc hội)?

- Hoạt động “làm việc tại kỳ họp Quốc hội” được hiểu là hoạt động của tập thể Quốc hội và hoạt động của các cơ quan của Quốc hội (bao gồm: Ủy ban thường vụ Quốc hội; Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; các Đoàn đại biểu Quốc hội) và đại biểu Quốc hội tại kỳ họp Quốc hội? (kể cả hoạt động của bộ máy giúp việc và các hoạt động của các cơ quan khác như Chính phủ, Tòa án NDTC, Viện kiểm sát NDTC…, khi tham gia phục vụ, thực hiện các chức năng của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội tại kỳ họp)

Có thể nhận thấy, hoạt động của Quốc hội tại phiên họp toàn thể là hoạt động quan trọng nhất tại kỳ họp Quốc hội, nhưng bên cạnh đó còn có các hoạt động khác ngoài phiên họp toàn thể do các cơ quan của Quốc hội tiến hành như các cuộc họp của Ủy ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các cuộc họp Tổ, Đoàn đại biểu Quốc hội …để phục vụ cho phiên họp toàn thể tại Hội trường của Quốc hội. Mặt khác, có nhiều quy trình, thủ tục làm việc tại kỳ họp Quốc hội có tính chất liên tục, hoạt động này kế tiếp các hoạt động khác ví dụ trong quy trình xem xét, thông qua dự án luật tại kỳ họp Quốc hội thì có những hoạt động phải thực hiện tại phiên họp toàn thể như việc trình Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án luật; việc thảo luận tại Hội trường;

 

Quy trình, thủ tục làm việc tại kỳ họp của Quốc hội được hiểu là tổng thể trình tự, thủ tục hay các bước phải tuân theo khi tiến hành thực hiện các công việc thuộc chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội tại kỳ họp. Đó cũng chính là cách thức sắp xếp, tổ chức thực hiện các công việc của Quốc hội, để làm đường hướng, cơ sở cho các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội, các đại biểu Quốc hội và các chủ thể khác tham gia thực hiện các công việc này theo đó mà thực hiện. Về mặt hình thức, quy trình, thủ tục làm việc tại kỳ họp Quốc hội như một “dây chuyền” để vận hành các hoạt động của Quốc hội tại kỳ họp.

 

việc biểu quyết thông qua…, nhưng cũng có nhiều hoạt động thực hiện ngoài phiên họp toàn thể và do các chủ thể khác thực hiện như hoạt động tiếp thu, chỉnh lý trong kỳ họp Quốc hội (thực hiện sau khi Quốc hội thảo luận về dự án tại phiên họp toàn thể) do Ủy ban thường vụ Quốc hội, Ủy ban chủ trì thẩm tra phối hợp với cơ quan trình dự án, Ủy ban Pháp luật, Bộ Tư pháp… thực hiện. Theo tôi, khi nghiên cứu về quy trình, thủ tục làm việc tại kỳ họp Quốc hội thì cách hiểu thứ 2 sẽ mang tính toàn diện và đầy đủ hơn.

Từ những phân tích trên đây về nội dung của các khái niệm quy trình, thủ tục cũng như hoạt động “làm việc tại kỳ họp Quốc hội”, có thể đưa ra nhận xét: quy trình, thủ tục làm việc tại kỳ họp của Quốc hội được hiểu là tổng thể trình tự, thủ tục hay các bước phải tuân theo khi tiến hành thực hiện các công việc thuộc chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội tại kỳ họp. Đó cũng chính là cách thức sắp xếp, tổ chức thực hiện các công việc của Quốc hội, để làm đường hướng, cơ sở cho các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội, các đại biểu Quốc hội và các chủ thể khác tham gia thực hiện các công việc này theo đó mà thực hiện. Về mặt hình thức, quy trình, thủ tục làm việc tại kỳ họp Quốc hội như một “dây chuyền” để vận hành các hoạt động của Quốc hội tại kỳ họp.

(Còn tiếp)

 

Nguyễn Phương Thảo

[1] Đại Từ điển Tiếng Việt, Nguyễn Như Ý, Nhà xuất bản Văn hoá, Thông tin, năm 1999, tr. 1381

[2] Từ điển Tiếng Việt, Viện ngôn ngữ, Nhà xuất bản Đà Nẵng, năm 2000, tr. 813

[3] Từ điển Tiếng Việt, Viện ngôn ngữ, Nhà xuất bản Đà Nẵng, năm 2000, tr. 1037

[4] Từ điển Tiếng Việt, Viện ngôn ngữ, Nhà xuất bản Đà Nẵng, năm 2000, tr. 960

  

 
  • Ông Nguyễn Văn Tố Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (2/3/1946 - 8/11/1946)
  • Bà Nguyễn Thị Kim Ngân Chủ tịch Quốc hội khóa XIV (Từ ngày 31/3/2016)
  • Ông Bùi Bằng Đoàn Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (9/11/1946 - 13/4/1955)
  • Ông Tôn Đức Thắng Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (20/9/1955 - 15/7/1960)
  • Ông Trường Chinh Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II, III, IV, V, VI (15/7/1960 - 04/7/1981)
  • Ông Nguyễn Hữu Thọ Chủ tịch Quốc hội khoá VII (4/7/1981 – 18/6/1987)
  • Ông Lê Quang Đạo Chủ tịch Quốc hội khoá VIII (18/6/1987 – 23/9/1992)
  • Ông Nông Đức Mạnh Chủ tịch Quốc hội khoá IX, X (23/9/1992 – 27/6/2001)
  • Ông Nguyễn Văn An Chủ tịch Quốc hội khoá X, XI (27/6/2001 - 26/6/2006)
  • Ông Nguyễn Phú Trọng Chủ tịch Quốc hội XI, XII (27/6/2006 - 23/7/2011)
  • Ông Nguyễn Sinh Hùng Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (Từ 23/7/2011)

Quốc hội khóa XIV:


Tổng số đại biểu được bầu là 496 người (số liệu đến tháng 6/2018 là: 487 người);

- Đại biểu ở các cơ quan, tổ chức ởTrung ương: 182 người (tỷ lệ 36,70%);

- Đại biểu ở địa phương: 312 người (tỷ lệ 62,90%);

- Đại biểu tự ứng cử: 2 người (tỷ lệ 0,4%).

- Đại biểu là người dân tộc thiểu số:86 người (tỷ lệ 17,30%);

- Đại biểu nữ: 133 người (tỷ lệ26,80%);

- Đại biểu là người ngoài Đảng: 21người (tỷ lệ 4,20%);

- Đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi):71 người (tỷ lệ 14,30%);

- Đại biểu Quốc hội khóa tái cử: 160người (tỷ lệ 32,30%);

- Đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu:317 người (tỷ lệ 63,90%);

- Đại biểu có trình độ: Trên đại học:310 người (tỷ lệ 62,50%); đại học: 180 người (tỷ lệ 36,30%); dưới đại học: 6người (tỷ lệ 1,20%).

WEBLINK