TIẾT KIỆM VÀ PHÁT HUY HIỂU BIẾT VỀ HOẠT ĐỘNG DÂN CỬ
Cập nhật : 11:11 - 27/01/2014

            Thưa lãnh đạo Ban công tác đại biểu,

            Thưa Hội nghị,

 

            Trước tiên, tôi xin cảm ơn Ban Công tác Đại biểu đã có thư mời tôi tham dự hội nghị tổng kết một công tác mà tôi đã tham gia trong hai năm vừa qua.

            Trong hai năm 2012 và 2013, theo lời mời của Ban, tôi đã báo cáo tất cả 11 buổi tại các tỉnh Đồng Tháp, Bình Định, Hòa Bình, Bến Tre, Bạc Liêu (2012), và Bình Thuận, Đồng Tháp, Gia Lai, Sóc Trăng, Nam Định, Hậu Giang (2013), về 7 chuyên đề: thu thập và xử lý thông tin, thảo luận, thuyết trình và tranh luận, chất vấn, giám sát, giám sát về bảo vệ môi trường, và tiếp xúc cử tri.  

            Ngoài ra, tôi cũng đã được mời trình bày cho các nữ đại biểu Quốc hội về “xây dựng và phân tích chính sách đối ngoại” tại Bình Định; được Ủy ban các vấn đề xã hội mời trình bày về “biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sức khỏe người dân ở vùng duyên hải và hải đảo” tại Tiền Giang; được Ủy ban Đối ngoại mời tham luận tại hội nghị “tổng kết Luật tổ chức Quốc hội và Luật giám sát của Quốc hội” tại Thành phố Hồ Chí Minh.

1. Nhận làm báo cáo viên cho Trung tâm bồi dưỡng đại biểu dân cử đối với tôi là một thách thức không nhỏ, nhưng đồng thời là một dịp may để tiếp cận thêm với thực tế của đất nước.

            Lấy kinh nghiệm và vốn hiểu biết đã có để xây dựng báo cáo bồi dưỡng kỷ năng cho đại biểu dân cử theo tôi nghĩ là cần nhưng chưa đủ.

            Hệ thống luật pháp luôn thay đổi, nội dung báo cáo trong tất cả các chuyên đề do đó cần được cập nhật cho sát với khung pháp lý hiện hành.

            Tôi chưa hề là đại biểu hội đồng nhân dân. Muốn báo cáo với các ủy viên HĐND các cấp, ít nhất phải hiểu chức năng, nhiệm vụ và bối cảnh hoạt động của các định chế này. Nghiên cứu Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân là điều cần thiết trước tiên đối với tôi.

            Trình độ của đại biểu dân cử, từ đại biểu Quốc hội đến đại biểu HĐND xã rất khác nhau. Phổ trình độ rất rộng. Vì vậy, truyền đạt kỷ năng về một chuyên đề cho đại biểu dân cử, tôi phải tìm ra trước tiên cái cốt lõi chung cần truyền đạt về chuyên đề đó, và sau đó là những gia giảm tùy theo đối tượng.

            Trình độ khác nhau còn đặt ra yêu cầu phải có ngôn ngữ thích hợp và nhất là tìm ra những ví dụ minh họa để điều mình truyền đạt gần gủi, cụ thể và thiết thực đối với người nghe.

            Đó là những vấn đề mà tôi phải giải quyết khi xây dựng một báo cáo. Thách thức nhưng đồng thời là một cơ hội để tôi làm giàu thêm hiểu biết của mình về thiết chế HĐND và đất nước đang từng ngày đi tới.

Còn hơn thế, tôi sẽ nhớ mãi sự phấn khích của các đại biểu HĐND tỉnh Hậu Giang khi nghe giới thiệu một số đặc trưng về điều kiện tự nhiên của tỉnh nhà với những chi tiết đến cấp huyện, cấp xã trong bài giảng của tôi về “nâng cao kỷ năng giám sát về bảo vệ môi trường”. Đây là những niềm vui và những kỷ niệm khó quên trong cuộc đời hoạt động của mình.

Tương tự, tôi đã bắt gặp những ánh mắt thích thú pha lẫn ngạc nhiên ở người nghe khi tôi giới thiệu với đại biểu HĐND các cấp của tỉnh Sóc Trăng cách truy tìm cụ thể trên mạng danh mục các bài viết về một nội dung nào đó có liên quan đến Sóc Trăng trong buổi thuyết trình về “nâng cao kỷ năng thu thập và xử lý thông tin”.

            Cũng xin nói thêm là mỗi lần đi về một địa phương để báo cáo, tôi luôn cố gắng kết hợp đi khảo sát thực tế. Khi về Sóc Trăng, tôi đã đi Vĩnh Châu để tìm hiểu về ứng phó với xói lở bờ biển. Khi về Quy Nhơn (Bình Định), tôi đã đến khảo sát khu công nghiệp Nhơn Hội và việc khai thác titan ở nơi này của một công ty Trung Quốc. Khi đến báo cáo ở Bình Thuận, tôi đã kết hợp khảo sát tình hình xói lở bờ biển ở Phan Thiết, ở La Gi, và ra thăm đảo Phú Quý. Những chuyến khảo sát này làm phong phú thêm hiểu biết của tôi về thực tế của đất nước.

            2. Làm báo cáo viên không chỉ là nói cho người khác nghe, mà còn cần cảm nhận về đối tượng nghe mình, hoàn cảnh và điều kiện công tác của họ.

            Những cảm nhận tức thì giúp điều chỉnh tốc độ trình bày cho thích hợp, nhấn mạnh để thuyết phục hơn nữa những điều quan trọng cần được lĩnh hội.

Còn có những cảm nhận đọng lại sau các chuyến đi báo cáo là để suy nghĩ về HĐND, làm sao cho thiết chế này hoạt động hiệu quả hơn nữa. Xin ghi lại đôi điều tôi đã ghi nhận được.

Hầu hết các đại biểu HĐND đều hoạt động kiêm nhiệm. Các đồng chí được bầu vào HĐND phần lớn chưa, hoặc rất ít hiểu biết về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của thiết chế và của mình với tư cách là ủy viên. Hành trang cần có để hoàn thành nhiệm vụ hầu như bắt đầu được tích lũy với cương vị mới.

Càng xuống cấp cơ sở công việc cụ thể hàng ngày phải giải quyết càng nhiều. Do vậy quỹ thời gian rất hạn hẹp. Để kiêm nhiệm lại càng hiếm hoi.

Càng xuống cơ sở, tâm lý ngại đụng chạm càng phổ biến. Đây là một cản trở không nhỏ trong thảo luận, trong chất vấn và trong giám sát.

Nhưng điều quan trọng hơn cả là tình trạng lửng lơ của Hội đồng nhân dân, không có ngành dọc, thuộc hệ hành pháp hay thuộc hệ dân cử, thuộc hệ nào là đúng. Thậm chí thí điểm tinh giản một cấp HĐND, HĐND hình như cũng không được trao đổi ý kiến!

Chính từ những cảm nhận trên đây mà tôi càng dành tâm huyết cho các báo cáo của mình.

3. Trong bối cảnh đó, công việc mà Trung tâm bồi dưỡng đại biểu dân cử thuộc Ban công tác đại biểu đã làm, đặc biệt cho HĐND các tỉnh, là rất bổ ích và đúng địa chỉ. Cùng với Văn phòng Quốc hội, Báo Đại biểu nhân dân, Trung tâm là một điểm tựa cho HĐND, một định chế mà thực tế đã cho thấy là cần thiết và cần sớm được minh định về mặt tổ chức để nó có thể hoạt động có hiệu quả.

Hiến pháp sửa đổi 2013 dành Chương IX cho Chính quyền địa phương,  trong đó có quy định về HĐND (Điều 113) và đại biểu HĐND (Điều 115).

Để QH, HĐND và các đại biểu dân cử có thể hoàn thànhchức năng và nhiêm vụ của mình, những nỗ lực của bản thân đại biểu dân cử, không ngừng nâng cao tâm và tầm của mình, là cần nhưng chưa đủ. Chương IX của Hiến pháp cần sớm được thể chế hóa bằng Luật tổ chức Quốc hộiLuật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, tránh lãng phí, biết phát huy vốn sống và kỷ năng hoạt động nghị trường của đại biểu dân cử và giải quyết tình trạng lửng lơ của một thể chế nhà nước, HĐND các cấp.

Gs.TsKH. Nguyễn Ngọc Trân

Đại biểu Quốc hội các khóa IX, X, XI

 

 
  • Ông Nguyễn Văn Tố Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (2/3/1946 - 8/11/1946)
  • Bà Nguyễn Thị Kim Ngân Chủ tịch Quốc hội khóa XIV (Từ ngày 31/3/2016)
  • Ông Bùi Bằng Đoàn Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (9/11/1946 - 13/4/1955)
  • Ông Tôn Đức Thắng Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (20/9/1955 - 15/7/1960)
  • Ông Trường Chinh Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II, III, IV, V, VI (15/7/1960 - 04/7/1981)
  • Ông Nguyễn Hữu Thọ Chủ tịch Quốc hội khoá VII (4/7/1981 – 18/6/1987)
  • Ông Lê Quang Đạo Chủ tịch Quốc hội khoá VIII (18/6/1987 – 23/9/1992)
  • Ông Nông Đức Mạnh Chủ tịch Quốc hội khoá IX, X (23/9/1992 – 27/6/2001)
  • Ông Nguyễn Văn An Chủ tịch Quốc hội khoá X, XI (27/6/2001 - 26/6/2006)
  • Ông Nguyễn Phú Trọng Chủ tịch Quốc hội XI, XII (27/6/2006 - 23/7/2011)
  • Ông Nguyễn Sinh Hùng Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (Từ 23/7/2011)

Quốc hội khóa XIV:


Tổng số đại biểu được bầu là 496 người (số liệu đến tháng 6/2018 là: 487 người);

- Đại biểu ở các cơ quan, tổ chức ởTrung ương: 182 người (tỷ lệ 36,70%);

- Đại biểu ở địa phương: 312 người (tỷ lệ 62,90%);

- Đại biểu tự ứng cử: 2 người (tỷ lệ 0,4%).

- Đại biểu là người dân tộc thiểu số:86 người (tỷ lệ 17,30%);

- Đại biểu nữ: 133 người (tỷ lệ26,80%);

- Đại biểu là người ngoài Đảng: 21người (tỷ lệ 4,20%);

- Đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi):71 người (tỷ lệ 14,30%);

- Đại biểu Quốc hội khóa tái cử: 160người (tỷ lệ 32,30%);

- Đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu:317 người (tỷ lệ 63,90%);

- Đại biểu có trình độ: Trên đại học:310 người (tỷ lệ 62,50%); đại học: 180 người (tỷ lệ 36,30%); dưới đại học: 6người (tỷ lệ 1,20%).

WEBLINK