Hoạt động lập pháp của Quốc hội Hungary
Cập nhật : 11:55 - 02/11/2010

Hungary có hệ thống pháp luật lâu đời và tương đối đầy đủ trên tất cả các lĩnh vực. Hiện nay, mỗi năm Quốc hội Hungary ban hành khoảng 100 đến 150 văn bản pháp luật, trong đó chủ yếu là sửa đổi, bổ sung. Những văn bản pháp luật xây dựng mới chủ yếu là trong lĩnh vực hợp tác quốc tế nhằm thể chế hoá các điều ước quốc tế và tạo điều kiện để tham gia vào Liên minh châu Âu (EU).

Theo luật pháp Hungary, quyền sáng kiến pháp luật được trao cho Tổng thống, Chính phủ, các ủy ban của Quốc hội và đại biểu Quốc hội. Tuy nhiên, việc xây dựng pháp luật chủ yếu xuất phát từ yêu cầu hoạt động của Chính phủ, do đó ở Hungary, phần lớn các dự án luật do Chính phủ đề xuất và chuẩn bị, trong đó Bộ Tư pháp là cơ quan chính giúp Chính phủ chuẩn bị các dự án luật. Ngoài ra, Chính phủ còn có một Ban thư ký có trách nhiệm rà soát lại lần cuối các dự án luật trước khi trình sang Quốc hội.

Việc xây dựng dự án luật được Chính phủ giao cho Bộ Tư pháp hoặc các bộ chuyên ngành thực hiện. Đối với với các dự án luật liên quan đến nhiều bộ thì các bộ liên quan có trách nhiệm phối hợp thực hiện. Trong quá trình chuẩn bị, các dự án luật đều được lấy ý kiến của đối tượng điều chỉnh của dự án luật.

Sau khi Chính phủ hoàn thành các bước chuẩn bị, dự án luật sẽ được Chính phủ trình sang Quốc hội. Chủ tịch Quốc hội sẽ giao cho một hoặc nhiều ủy ban xem xét, thẩm tra. Các ủy ban của Quốc hội có vai trò rất quan trọng trong hoạt động lập pháp vì các dự án luật chủ yếu được thảo luận tại ủy ban.

Khi được giao xem xét, thẩm tra dự án luật, các ủy ban sẽ tổ chức thảo luận, cho ý kiến về dự án luật tại ủy ban. Mỗi dự án luật được thảo luận tại ủy ban tối thiểu 3 lần. Trong quá trình xem xét, các ủy ban có thể mời đại diện Chính phủ đến trình bày ý kiến. Sau khi đã thảo luận, cho ý kiến và chỉnh lý dự án luật, các ủy ban sẽ đưa ra Quốc hội để thông qua. Tại Quốc hội sẽ thảo luận qua 2 giai đoạn: thảo luận chung và thảo luận cụ thể. Ở giai đoạn thứ nhất, Quốc hội sẽ thảo luận, cho ý kiến về những vấn đề lớn của dự án luật và dự án luật được đưa trở lại ủy ban. Các ủy ban có nhiệm vụ thiết kế, chỉnh lý dự án luật trên cơ sở những vấn đề lớn mà Quốc hội đã cho ý kiến và đưa ra Quốc hội để thảo luận về các quy định cụ thể. Sau khi Quốc hội đã cho ý kiến về các quy định cụ thể, các ủy ban sẽ dự kiến sửa đổi các quy định mà Quốc hội đã cho ý kiến và trình Quốc hội biểu quyết thông qua những dự kiến sửa đổi. Với những quy định và dự kiến sửa đổi đã được Quốc hội thông qua, các ủy ban có trách nhiệm chỉnh lý, hoàn thiện dự án luật trong vòng 1 tuần và đưa ra Quốc hội một lần nữa để thông qua toàn văn dự án luật.

Chủ tịch Quốc hội sẽ ký chứng thực vào văn bản pháp luật đã được thông qua và gửi đến Tổng thống để phê chuẩn. Việc phê chuẩn được thực hiện trong vòng 15 ngày và trong trường hợp khẩn cấp thì việc phê chuẩn phải thực hiện trong vòng 5 ngày. Nếu Tổng thống không đồng ý phê chuẩn thì phải nêu rõ lý do và gửi lại Quốc hội để xem xét. Quốc hội cũng có quyền không xem xét lại. Trong trường hợp Tổng thống và Quốc hội không thống nhất ý kiến thì có thể đưa ra Toà án Hiến pháp. Phán quyết của Toà án Hiến pháp có tính quyết định. Nếu Toà án đồng ý với Quốc hội thì Tổng thống buộc phải phê chuẩn, còn nếu Toà án đồng ý với Tổng thống thì Quốc hội buộc phải xem xét lại. Các văn bản pháp luật sẽ được đăng trên công báo sau khi được phê chuẩn.

Ủy ban được trao quyền rộng rãi

Trong phương thức hoạt động của Quốc hội Hungary, các ủy ban có vai trò rất quan trọng vì phần lớn các dự án pháp luật và các vấn đề quan trọng khác đều được xem xét, thảo luận kỹ lưỡng tại các ủy ban trước khi trình Quốc hội. Đặc biệt một số ủy ban như Ủy ban Các vấn đề châu Âu còn được ủy quyền ra quyết định về các vấn đề liên quan đến EU.

Quốc hội Hungary hiện nay có 25 ủy ban. Các ủy ban được thành lập căn cứ vào cơ cấu của Chính phủ, có nghĩa là Quốc hội thành lập các ủy ban tương ứng với các bộ, ngành của Chính phủ và một số ủy ban phụ trách một số lĩnh vực khác. Trong trường hợp cần thiết, Quốc hội có thể thành lập ủy ban để điều tra một vụ việc cụ thể (tạm gọi là ủy ban điều tra) nếu được 2/3 đại biểu Quốc hội tán thành. Đại biểu Quốc hội có thể là thành viên của một hoặc nhiều ủy ban nếu không giữ chức vụ bộ trưởng hoặc quốc vụ khanh chính trị. Cơ cấu thành viên ủy ban được phân bổ cho các đảng phái chính trị tương ứng với tỷ lệ số ghế của đảng trong Quốc hội, trừ ủy ban về quyền miễn trừ của đại biểu Quốc hội. Số lượng Chủ tịch các ủy ban cũng vậy. Các đảng sẽ cử người tham gia ủy ban theo số lượng được phân bổ và các ủy ban sẽ chính thức hoạt động khi có danh sách cụ thể các thành viên ủy ban.

Các ủy ban của Quốc hội có nhiệm vụ chuẩn bị các dự án luật trước khi trình Quốc hội, giám sát hoạt động của Chính phủ và chính quyền địa phương. Các ủy ban cũng có nhiệm vụ thẩm tra tổng quyết toán ngân sách nhà nước trước khi trình Quốc hội. Ngoài ra, các ủy ban cũng có vai trò quan trọng trong việc bầu một số chức danh của Nhà nước như thành viên Chính phủ, Trưởng công tố, Chánh án Toà án, Tổng kiểm toán... Mỗi ủy ban có một bộ máy giúp việc là Ban thư ký.

Hàng năm, các bộ trưởng phải báo cáo hoạt động của bộ với ủy ban phụ trách lĩnh vực đó. Khi cần thiết, các ủy ban có quyền yêu cầu bộ trưởng đến trình bày hoặc điều trần và cung cấp tài liệu về vấn đề mà ủy ban quan tâm. Mọi cá nhân, tổ chức đều có trách nhiệm cung cấp thông tin khi được ủy ban yêu cầu và các ủy ban cũng có quyền tiếp cận tất cả các tài liệu của các cơ quan, tổ chức.

Đặc biệt, đặt trong bối cảnh Hungary đã gia nhập EU, Ủy ban Các vấn đề châu Âu của Quốc hội Hungary được trao thẩm quyền khá lớn trong việc giám sát các vấn đề liên quan đến EU ở Hungary. Luật quy định cụ thể về một số vấn đề liên quan đến EU sẽ do Ủy ban này có quyền tự quyết định. Chế độ ủy quyền quyết định cho Ủy ban liên quan đến các vấn đề EU được tiếp nhận từ thực tiễn của một số nước như Estonia, Latvia, Ba Lan, Đan Mạch, Phần Lan. Cơ chế này có lý do là nhằm phản ứng nhanh, linh hoạt trước những vấn đề, sự kiện diễn ra tại EU, trong khi cơ chế ra quyết định tại phiên họp toàn thể thường phải mất nhiều thời gian. Hơn nữa, cho dù nếu đưa ra quyết ở toàn thể Quốc hội thì vẫn phải chuẩn bị và thảo luận trước một bước tại Ủy ban.

Người ta cũng lập luận, mặc dù số lượng thành viên chỉ có khoảng 20 người trong số gần 400 nghị sỹ Quốc hội Hungary, nhưng tỷ lệ thành phần của Ủy ban Các vấn đề châu Âu đã đại diện được cho các nhóm đảng và các quan điểm trong Quốc hội. Bên cạnh đó, Ủy ban có thể mời thành viên của các Ủy ban khác tham gia một số hoạt động của mình. Đồng thời đối với những vấn đề còn chưa ngã ngũ, Ủy ban cũng có thể đưa ra bàn và quyết trước toàn thể Quốc hội.

                                                                                    Minh Thy

 
  • Ông Nguyễn Văn Tố Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (2/3/1946 - 8/11/1946)
  • Bà Nguyễn Thị Kim Ngân Chủ tịch Quốc hội khóa XIV (Từ ngày 31/3/2016)
  • Ông Bùi Bằng Đoàn Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (9/11/1946 - 13/4/1955)
  • Ông Tôn Đức Thắng Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (20/9/1955 - 15/7/1960)
  • Ông Trường Chinh Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II, III, IV, V, VI (15/7/1960 - 04/7/1981)
  • Ông Nguyễn Hữu Thọ Chủ tịch Quốc hội khoá VII (4/7/1981 – 18/6/1987)
  • Ông Lê Quang Đạo Chủ tịch Quốc hội khoá VIII (18/6/1987 – 23/9/1992)
  • Ông Nông Đức Mạnh Chủ tịch Quốc hội khoá IX, X (23/9/1992 – 27/6/2001)
  • Ông Nguyễn Văn An Chủ tịch Quốc hội khoá X, XI (27/6/2001 - 26/6/2006)
  • Ông Nguyễn Phú Trọng Chủ tịch Quốc hội XI, XII (27/6/2006 - 23/7/2011)
  • Ông Nguyễn Sinh Hùng Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (Từ 23/7/2011)

Quốc hội khóa XIV:


Tổng số đại biểu được bầu là 496 người (số liệu đến tháng 6/2018 là: 487 người);

- Đại biểu ở các cơ quan, tổ chức ởTrung ương: 182 người (tỷ lệ 36,70%);

- Đại biểu ở địa phương: 312 người (tỷ lệ 62,90%);

- Đại biểu tự ứng cử: 2 người (tỷ lệ 0,4%).

- Đại biểu là người dân tộc thiểu số:86 người (tỷ lệ 17,30%);

- Đại biểu nữ: 133 người (tỷ lệ26,80%);

- Đại biểu là người ngoài Đảng: 21người (tỷ lệ 4,20%);

- Đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi):71 người (tỷ lệ 14,30%);

- Đại biểu Quốc hội khóa tái cử: 160người (tỷ lệ 32,30%);

- Đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu:317 người (tỷ lệ 63,90%);

- Đại biểu có trình độ: Trên đại học:310 người (tỷ lệ 62,50%); đại học: 180 người (tỷ lệ 36,30%); dưới đại học: 6người (tỷ lệ 1,20%).

WEBLINK