Tiếp xúc cử tri như thế nào cho hiệu quả, tiếp xúc cử tri như thế nào để có thể tránh được tình trạng cử tri chuyên nghiệp- không chỉ là vấn đề của nhiệm kỳ này. Trong một lần trả lời phỏng vấn báo chí nhiệm kỳ Quốc hội khóa XI, ĐBQH Phan Trung Lý chia sẻ về tiếp xúc cử tri- những vấn đề vẫn còn nguyên tính thời sự.
PV: Ông đi tiếp xúc cử tri tại các thôn, xóm ở các xã thuộc những huyện vùng sâu, vùng xa của tỉnh Nghệ An. Tiếp xúc tại những nơi mà cử tri nói rằng chưa bao giờ gặp đại biểu Quốc hội và cử tri mong mỏi gặp đại biểu Quốc hội của mình?
ĐB Phan Trung Lý: Trước đây, các đại biểu Quốc hội thường chỉ tiếp xúc cử tri ở cấp huyện thôi. Nhưng bây giờ cử tri yêu cầu và ngay cả các đại biểu Quốc hội cũng mong muốn được xuống tiếp xúc cử tri với những bà con ở tận thôn bản. Những cuộc tiếp xúc như thế rất xúc động vì nơi tôi tiếp xúc, cử tri nói rằng dù không được mời, không được báo vẫn đến dự và còn hỏi đại biểu rằng như thế có được phép không? Chứng tỏ nhu cầu gặp gỡ đại biểu Quốc hội của cử tri là rất lớn và cũng rất chính đáng. Trong quy chế hoạt động của đại biểu Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội cũng ghi rõ: đại biểu Quốc hội phải giữ mối liên hệ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri. Ở nơi tôi ứng cử, các cử tri theo dõi rất sát sao những hoạt động của đại biểu Quốc hội như là: Đại biểu Quốc hội nào nghỉ không tiếp xúc cử tri, có lý do hay không, rồi đại biểu Quốc hội đã đi tiếp xúc cử tri ở những điểm nào… Với sự tin tưởng của cử tri như vậy thì mình phải làm hết sức.
PV: Nhưng dường như việc tiếp xúc cử tri vẫn chưa đạt hiệu quả mong muốn?
ĐB Phan Trung Lý: Thực tế hiện nay vẫn có nơi, có chỗ hiệu quả tiếp xúc cử tri không cao. Đó cũng là một phần do cách tổ chức thành phần tham gia, địa điểm, thời gian tổ chức không phù hợp, do đó, cử tri ngồi thụ động, nghe đại biểu Quốc hội báo cáo rồi chỉ có một vài cử tri phát biểu… thế là xong một cuộc tiếp xúc. Mà tiếp xúc cử tri như thế thì làm sao mà hiệu quả được. Làm sao cử tri có thể nói lên hết những tâm tư, nguyện vọng, những điều bức xúc, trăn trở của họ được. Làm sao mà đại biểu Quốc hội qua một cuộc tiếp xúc cử tri cứng nhắc, hành chính hóa như thế có thể lấy được những thông tin chính xác về tình hình kinh tế- xã hội bức xúc của địa phương. Việc tiếp xúc cử tri phải thực sự trở thành nhu cầu của cả hai phía- cử tri và đại biểu Quốc hội. Đại biểu Quốc hội có nhu cầu tiếp xúc cử tri để nắm thông tin của địa phương, những vấn đề bức xúc và những tâm tư, nguyện vọng của cử tri để khi họp Quốc hội mới có vốn để đóng góp vào những vấn đề nghị sự của Quốc hội. Khi cả hai bên đều có nhu cầu thực sự thì cuộc tiếp xúc cử tri mới có hồn và thực sự mới có hiệu quả. Thực ra, tôi rất mong muốn là phải cải tiến hình thức tổ chức các cuộc tiếp xúc cử tri. Có thể bên cạnh các cuộc tiếp xúc cử tri do Mặt trận Tổ quốc các cấp phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức, thì cũng cần phải có những buổi tiếp xúc cử tri không cần giấy mời mà chỉ cần thông báo rộng rãi địa điểm, thời gian có đại biểu Quốc hội đến tiếp xúc, cử tri nào có nhu cầu, quan tâm thì đến dự. Như vậy, sẽ tránh được tình trạng cử tri chuyên nghiệp.
PV: Có rất nhiều cử tri mong mỏi được gặp các đại biểu Quốc hội. Dường như họ đặt quá nhiều kỳ vọng vào đại biểu Quốc hội và cho rằng chỉ có đại biểu Quốc hội mới có thể giải quyết được những vấn đề bức xúc của họ?
ĐB Phan Trung Lý: Thực ra, có rất nhiều cử tri tiếp xúc với các đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhưng các vấn đề bức xúc vẫn chưa được giải quyết do có thể chưa đúng thẩm quyền. Do đó, cử tri muốn trực tiếp gặp gỡ đại biểu Quốc hội để phản ánh tâm tư, nguyện vọng của họ. Đại biểu Quốc hội cũng phải giải thích cho dân hiểu là đại biểu Quốc hội đi tiếp xúc cử tri có nhiệm vụ lắng nghe, thu thập và phản ánh tới các cơ quan có thẩm quyền, xem xét, đốc thúc việc trả lời của các cơ quan đó để thông báo cho cử tri chứu không trực tiếp giải quyết. Nhưng đại biểu Quốc hội cũng phải có trách nhiệm với những vấn đề bức xúc ở địa phương vì đại biểu Quốc hội vừa là người đại diện cho ý chí nguyện vọng cho dân, vừa đại diện cho Nhà nước. Khi có những vấn đề bức xúc của dân xảy ra đã lâu mà không giải quyết được thì đại biểu Quốc hội phải đứng về phía cử tri để đề nghị các cơ quan hữu quan giải quyết. Bên cạnh đó, đại biểu Quốc hội cũng phải có trách nhiệm đốc thúc các cơ quan hữu quan giải quyết những vấn đề mà cử tri nêu. Thế nên nói Đại biểu Quốc hội vừa là người đại diện cho dân, vừa là người đại diện cho Nhà nước là như vậy.
PV: Nhưng không phải tất cả các ý kiến, kiến nghị của cử tri đều được giải quyết triệt để?
ĐB Phan Trung Lý: Khi tiếp thu ý kiến, kiến nghị của cử tri, đại biểu Quốc hội phải giải đáp, đề cập mọi vấn đề cử tri đã nêu và phải phân loại, phân cấp giải quyết, đồng thời có thái độ, bản lĩnh rõ ràng đối với các ý kiến phản ánh mang tính thách thức, tiêu cực. Có những vấn dề mà chính quyền đã giải quyết thỏa đáng nhưng dân vẫn kiến nghị thì đại biểu phải giải thích cho dân hiểu.
Trong mỗi cuộc tiếp xúc cử tri cần phải chọn một vài vấn đề đẻ giải quyết triệt để. Khi có kết quả giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền thì mình phải phô tô để gửi đến tận tay cho những cử tri đã kiến nghị. Nhưng cũng không chỉ những vấn đề mang tính vĩ mô, những kiến nghị tới các cơ quan Nhà nước thì đại biểu Quốc hội mới quan tâm mà ngay cả những kiến nghị rất cá nhân, rất riêng tư của cử tri nếu đại biểu Quốc hội có điều kiện giúp là cần phải giúp ngay. Khi đi tiếp xúc cử tri ở Thanh Thủy, Nghệ An, có cử tri phát biểu rằng muốn mua những cuốn sách phổ biến kiến thức khoa học, khuyến nông, những sách dạy về trồng trọt, chăn nuôi- những loại sách rất gần với cuộc sống của họ nhưng không thể mua được ở những vùng xa xôi hẻo lánh. Những ý kiến như vậy có thể không giải quyết ngay được, nhưng khi đi họp Quốc hội thấy ở cửa hàng sách có rất nhiều sách về thể loại này nên tôi mua liền mấy quyền và gửi bưu điện về tận tay cử tri đó. Khi nhận được sách, cử tri đó rất phấn khởi và anh này nói rằng những cuốn sách đó đã được dùng cho cả xã. Đây chỉ là việc rất nhỏ nhưng thiết thực, và tôi nghĩ rằng đại biểu Quốc hội có thể làm được cái gì cho dân dù là nhỏ thôi mình cũng nên cố gắng.
Nam Bình