Chiếc Mitsubishi hai cầu "lốp to" oằn mình leo dốc đá suốt 1 tiếng đồng hồ mới đưa được "ông hội đồng" tỉnh lên tới trụ sở xã Đản Ván, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang. Hôm nay, xã tổ chức tiếp xúc cử tri - một cuộc họp đang được đồng bào mong đợi.
Cử tri địu con đi họp
Bí thư Đảng ủy xã Đản Ván, Lý Hoài Nam, đã giữ chức vụ này được 10 năm kể từ khi ông 40 tuổi. Ông Nam cho biết: "Nội dung cuộc tiếp xúc này là Bí thư Huyện ủy (vừa là "ông hội đồng" tỉnh - PV) sẽ phổ biến tình hình trên huyện, tỉnh và nghe ý kiến đóng góp của cử tri. Hiện tại, xã đang phải đương đầu với một vài vấn đề "nóng" như việc đền bù đất đai, việc kiên cố hóa kênh mương, xây dựng mới trụ sở là nhà hai tầng cho xã...".
Để có cuộc tiếp xúc này, từ cách đây 3 hôm, giao thông xã (hiểu nôm na là người truyền tin) đã đi bộ xuống các chi bộ, nằm ở các thôn bản xa thông báo lịch họp. Ở xa nhất, cử tri thôn Pổ ải hay Thượng 1 muốn xuống họp phải đi bộ mất hơn 1 giờ.
Cử tri Lèng Già Cháo, 25 tuổi, địu con là Lèng Văn Tuấn mới 6 tháng tuổi đi họp. Chị Cháo cho biết, nhà đi bộ ra đây mất nửa giờ, họp xong chiều còn đi làm nương. Chị Cháo đã có hai con rồi, đứa này còn bé, nhà không có ai trông, phải địu nó đi họp. Cử tri thôn Lủng Nài, chị Vàng Già Thiêng, 37 tuổi, cũng địu con là Vàng Thị Ơn 1 tuổi đi họp. Chị Thiêng nói: "Chưa biết góp ý kiến gì đâu mà". Anh Lèng Lao Trượng, dân tộc Nùng, năm nay 28 tuổi ở bản Lủng Nàng cũng địu con mới 2 tuổi đi họp.
Lúc này đã qua 8 giờ. Mấy thanh niên Nùng tranh thủ túm lại, chúi đầu hút thuốc lào trước sân. Một ông "mõ làng" xách hai con ngan to đi ngang, có lẽ để chuẩn bị cơm trưa sau cuộc họp.
Đoàn viên Sèn Văn Phúc, 23 tuổi, dân tộc Nùng, là người duy nhất... xách chim họa mi đi họp. Phúc ngồi sau xe máy, đi từ bản Lủng Khum ra, "gió quá, xe máy đi nhanh nước mắt chảy giàn giụa". Bởi vì "mới đi xe máy, chim chưa hót đâu", Phúc treo lồng họa mi lên cây rồi ghé vô hành lang, ngồi ngoài vì tới muộn. Phúc chưa có vợ con, nhà nuôi được 3 con bò, 1 con dê, lợn thì mới chết hết vì mắc dịch. Vụ lúa nương rồi, nhà Phúc thu hoạch được gần 7 tạ thóc. Phúc học hết lớp 9 thì nghỉ, năm ngoái cậu đã đi họp cử tri 1 lần.
Gần 9 giờ sáng, Bí thư Nam hô: "Anh em đến hết rồi, cho vô hội trường họp thôi". Băng-rôn hội trường đề trang trọng dòng chữ: "Đ/c Triệu Tài Vinh, đại biểu HĐND Hà Giang tiếp xúc cử tri tại Đản Ván".
“Tôi xin có ý kiến”
Là cử tri đầu tiên đứng dậy, cô giáo Phạm Thị Hồng, Hiệu phó trường cấp 1 Đản Ván, đại biểu HĐND xã nêu ý kiến: "Thực tế là cuộc sống của học sinh và giáo viên trường còn rất khó khăn, điều kiện vật chất thiếu thốn. Cử tri xin huyện xây dựng lại trường học và xây nhà ở cho giáo viên nội trú".
Sàng Văn Khún, Bí thư chi bộ thôn Thính Na, đại biểu HĐND xã đưa ra ý kiến về việc xã mở đường liên thôn, phạm vô nương rẫy của bà con, vậy có chế độ đền bù như thế nào. Một vấn đề khá thời sự cũng được cử tri Khún nêu ra: "Tôi làm phó đoàn thể, kiêm luôn bí thư chi bộ vậy có được thêm chế độ không?". Bên dưới có tiếng to tiếng nhỏ: "Làm gì có chế độ đó đâ
Cử tri Lú Lao Hùng, trưởng thôn Lủng Khun, đại biểu HĐND xã mở tập vở ra, đọc lên ý kiến của mình: "Xã mở đường liên thôn, ảnh hưởng đến hoa màu, đất đai của bà con, có đền bù không?".
"Ông hội đồng" Vinh kêu gọi các cử tri tiếp tục phát biểu. Bỗng nghe bên ngoài nổ "ùm" một tiếng vang vọng núi rừng. Hỏi ra mới biết dân nổ mìn làm đường.
Cử tri Lù Lao Thắng, phó thôn Thượng 2 nêu ý kiến: "Thôn đề nghị tỉnh, huyện cho con mương 3.000 cây (km)". Bên dưới ồ lên: "Nhầm rồi, 3.000 mét, mương gì mà dài thế". Cử tri Thắng mới chữa lại: "Xin mương 3.000 mét ạ. Ý kiến xin hết". Cử tri Vàng Văn Tảo, trưởng thôn Lủng Nài: "Cử tri Lủng Nài xin huyện xi măng để kiên cố hóa lại tuyến kênh mương đi qua thôn. Ý kiến xin hết". Một cử tri khác tiếp nối ý kiến, xin xi măng để mở mới 2 km kênh mương qua thôn mình.
Cử tri Lù Lao Thin, Phó chủ tịch HĐND xã đưa ý kiến rất thực tế: "Giá phân lân, đạm đang lên, dân không xóa đói giảm nghèo được. Cử tri muốn lân đạm giảm xuống một tí được không?".
...Hội trường lại bị xao nhãng một chút bởi trẻ con ngoài hành lang thi nhau khóc. Mẹ của chúng, người vạch vú ra cho con bú, người dắt con ra gốc cây để nó tè. Chim họa mi hót vang trời...
Cử tri Sèn Quang Dúng, làm hội trường "ồ" lên nhiều nhất khi đứng dậy có ý kiến: "Tôi xin có ý kiến. Ý kiến của tôi cũng không có gì đâu...". Mọi người xì xào: "Không có ý kiến thì phát biểu làm gì?". Cử tri Dúng tiếp tục: "Chúng tôi xin huyện cung cấp giống cây thảo quả, xin cấp trên giống chè San Tuyết. Cử tri xin thêm xi măng để mở mương dẫn nước mới". Các đại biểu dưới thì thầm to nhỏ: "Xin gì mà nhiều thế!".
Sống thật như đồng bào
Theo báo cáo được in ra giấy trắng, dấu đỏ đóng trang trọng thì xã Đản Ván có 8 thôn, đa số là dân tộc Nùng, người dân tộc Mông chỉ chiếm khoảng 7% dân số. Xã có 10 chi bộ, các bí thư đều là người dân tộc Nùng. Người dân xã sinh sống bằng nghề nông, trồng ruộng bậc thang, rau màu có ngô, đậu tương, chè; chăn nuôi có trâu bò lợn gà vịt, cá biệt có hộ nuôi được cá, ong lấy mật. Thu nhập bình quân 2,5 - 3 triệu/người/năm, tính ra thóc được khoảng 4,2 tạ/người/năm.
Bí thư Nam cho biết chính quyền xã một tuần họp một lần, vào ngày thứ hai. Tình hình an ninh trật tự ở xã tương đối ổn định, không có nhiều kiện tụng, trước nay chỉ có vài hộ di dân tự do, nghe nói vô tận Đắk Lắk, Đắk Nông làm ăn... Ông Nam có 4 đứa con, đứa thứ hai đang học cao đẳng ở Hà Nội, đứa thứ ba học tin học trên tỉnh...
Đã quá 11 giờ 30 trưa. "Ông hội đồng" Vinh khéo nhấc tay coi đồng hồ: "Các đồng chí tiếp tục phát biểu đi. Hết chưa?".
Xã đội trưởng Vàng Văn Quan đưa ra ý kiến nêu lên thắc mắc về chế độ tiền công ích: "Dân quân tự vệ có phải đóng tiền công ích không? Năm rồi, chúng tôi thực tế đã bị trừ vào thu nhập về khoản này?".
Đại biểu Triệu Tài Vinh yêu cầu kế toán xã phải trả lời ngay vấn đề này.
Kế toán nói: "Chúng tôi không thu, cần thiết thì giở sổ sách kế toán ra xem. Thắc mắc như thế không đúng đâu. Khoản trừ này có thể là dân quân làm công ích cho các hộ gia đình thôi, không phải làm cho xã".
Cử tri Sèn Văn Minh giơ tay xin phát biểu, vừa khoanh tay trước ngực vừa nói: "Trường học của xã đang xây dựng vào nương nhà tôi, xã có đền bù không? Ý kiến xin hết ạ!".
Ngoài hành lang, có cô gái Nùng đẹp nhất xã tên Sèn Thị Chích có chồng đang đi bộ đội ở tỉnh Tuyên Quang. Hỏi Chích bao tuổi, cô ngượng nghịu: "Nhìn thì trẻ, đếm thì già, 26 tuổi rồi". Chích chưa có con, cô đi họp một mình và "em có biết đóng góp ý kiến gì đâu".
...Gần bế mạc buổi họp, “ông hội đồng” Vinh đứng dậy "thưa các bậc cử tri" và đưa ra một vài ý kiến chỉ đạo: "Bà con xây nhà mới là chính quyền mừng, nhưng đánh chén, uống rượu ít thôi. Xã xây chợ cũng xây nhỏ thôi, không cần "hoành tráng", đủ để bà con sinh hoạt theo phong tục tập quán là được. Mùa đông đến rồi, nhiệm vụ hàng đầu là phòng chống rét, không để trâu bò chết rét. Một con trâu bằng một cái xe máy đó...". Những góp ý mang tầm vĩ mô, “ông hội đồng” Vinh ghi sổ, hứa với cử tri sẽ về phản ảnh lại với tỉnh...
Chính ngọ, họp tan. Đặc biệt, suốt cả cuộc họp cho đến lúc này, tôi lắng tai nghe cũng không thấy tràng pháo tay nào. Bí thư Nam "mời các đại biểu nghỉ, về nhà" trong không khí trật tự. Ở dưới bếp, bộ phận hậu cần chờ nãy giờ vì đói bụng, hối hả giục: "Dọn dẹp đi, cơm nước đi".
Thịt ngan, lòng mề ngan xào, lưỡi lợn luộc, canh bí, cơm, rượu trắng... được thịnh soạn dọn lên ngay tại hội trường. Gần ba chục người ở lại ăn cơm. Rượu miền núi ấm nồng. Cán bộ tỉnh, dân xã ngồi xen kẽ nhau không phân biệt ngôi cấp. Mọi người tiếp tục bàn tán, nói chuyện để làm sao Đản Ván ngày một phát triển, thịnh vượng...
Thiếu Gia
(Nguồn : Báo Thanh Niên )