Cũng như ở nhiều nghị viện khác, ở Quốc hội Philippines, các ủy ban đóng vai trò rất quan trọng trong quy trình lập pháp. Dựa trên kết quả thảo luận và điều trần, ủy ban có thể quyết định sửa đổi dự luật hoặc thông qua dự luật mà không cần sửa đổi, hoặc có thể hợp nhất những dự luật có nội dung giống nhau, hoặc đưa ra một dự luật mới thay thế dự luật được phân công.
Sau lần đọc thứ nhất tại phiên họp toàn thể chỉ nêu về số, tiêu đề và tác giả của dự luật, Chủ tịch Hạ viện sẽ chuyển dự thảo tới ủy ban liên quan đến nội dung dự luật đó. Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban có thể thay mặt Ủy ban gửi văn bản đến Ủy ban Nội quy đề nghị thay đổi việc phân công dự thảo cho ủy ban khác.
Trong trường hợp dự thảo có nội dung thuộc thẩm quyền của nhiều ủy ban thì sẽ được chuyển đến ủy ban mà nội dung chủ yếu của dự thảo thuộc về thẩm quyền của ủy ban đó. Nếu nội dung dự thảo có một phần liên quan đến phân bổ ngân sách hoặc liên quan đến thuế hoặc các khoản thu thì sẽ được chuyển đến Ủy ban Phân bổ ngân sách hoặc Ủy ban Tài chính để các ủy ban này cho ý kiến về các vấn đề đó. Ủy ban đã được phân công dự luật phải thể hiện các kiến nghị thích hợp của Ủy ban Phân bổ ngân sách hoặc Ủy ban Tài chính trong báo cáo chung về dự luật trình ra toàn thể Quốc hội. Có thể đề nghị các ủy ban khác cho ý kiến về các nội dung trong dự luật được phân công.
Ủy ban phải gửi báo cáo tới Ủy ban Nội quy về tình trạng của dự án luật hoặc dự thảo nghị quyết trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận được các bản dự thảo. Nếu không, bất kỳ hạ nghị sỹ nào cũng có thể trình kiến nghị bằng văn bản yêu cầu ủy ban đó không được tiếp tục xem xét dự luật đó nữa. Kiến nghị này sẽ được Tổng thư ký xem xét và bố trí làm việc với nghị sỹ trình kiến nghị. Nghị sỹ có thể rút lại kiến nghị vào bất kỳ thời điểm nào trước khi kiến nghị này được ghi vào sổ. Nếu một phần năm tổng số hạ nghị sỹ ký ủng hộ, kiến nghị đó sẽ phải đưa vào chương trình nghị sự tại phiên họp kế tiếp.
Ủy ban có thể quyết định tổ chức điều trần các nội dung trong dự luật. Trong trường hợp đó, ủy ban sẽ phải xác định thời gian, địa điểm, nội dung cần điều trần, thông báo rộng rãi, mời các cá nhân, tổ chức có quan tâm gửi ý kiến về các nội dung trong dự luật. Nếu thấy không cần phải tổ chức điều trần, ủy ban sẽ lên lịch thảo luận, thẩm tra dự luật được phân công.
Dựa trên kết quả thảo luận và điều trần, ủy ban có thể quyết định sửa đổi dự luật hoặc thông qua dự luật mà không cần sửa đổi, hoặc có thể hợp nhất những dự luật có nội dung giống nhau, hoặc đưa ra một dự luật mới thay thế dự luật được phân công. Các nghị sỹ là tác giả của dự án luật hoặc của kiến nghị nghị quyết được chuyển đến ủy ban thì được coi là thành viên của ủy ban đó trong quá trình xem xét dự luật hoặc nghị quyết, nhưng họ không được quyền biểu quyết tại ủy ban. Các kết quả của cả quá trình xem xét dự luật phải được thể hiện thành báo cáo cuối cùng của ủy ban trình Quốc hội xem xét tại lần đọc thứ hai.
Trong trường hợp ủy ban chấp nhận dự luật, báo cáo của ủy ban kèm theo dự thảo luật hoặc nghị quyết đó và các tài liệu liên quan khác sẽ được chuyển đến Ủy ban Nội quy. Trong trường hợp báo cáo của một ủy ban không ủng hộ dự án luật hoặc dự thảo nghị quyết thì dự án luật hoặc dự thảo Nghị quyết đó sẽ bị hoãn lại. Tác giả hoặc nhóm tác giả của các dự thảo sẽ được thông báo về kết quả này trong vòng 5 ngày và được giải thích rõ lý do.
Lê Anh