Ma túy đã và đang trở thành hiểm họa lớn của toàn nhân loại. Ma túygây tác hại trên nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, sức khỏe…;đồng thời là một trong những nguyên nhân làm phát sinh và gia tăng các loại tộiphạm, tệ nạn xã hội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh con người, an ninh xã hội,sự ổn định, phát triển và trường tồn của đất nước, dân tộc.

Tình hình ma túy thế giới, khu vực và các nướcláng giềng

Tình hình tội phạm, tệ nạnma túy trên thế giới và trong khu vựcdiễn biến phức tạp, ngày càngnghiêm trọng và có xu hướng gia tăng mạnh cả về nguồn cung và nguồn cầu. Khu vực Tam giác vàng hiệnkhông chỉ là địa bàn sản xuất các loại ma túy truyền thống như thuốc phiện vàheroin mà đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất và tiêu thụ ma túy tổnghợp lớn nhất thế giới. Trung Quốc đẩy mạnh triệt phácác cơ sở sản xuất ma túy trong nội địa dẫn đến xu hướng dịch chuyển, lấy khu vựcTam giác vàng làm địa bàn hoạt động. Campuchia trở thành địabàn có hoạt động trung chuyển ma tuý quốc tế cả đường bộ và đường biển, đồng thờilà địa bàn sản xuất trái phép chất ma tuý với quy mô ngày càng lớn. Tình hình ma túy tại Lào tiếp tục diễn biến rất phức tạp[1];các lực lượng chức năng liên tục triệt phá các vụ mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy[2] và sản xuất ma túy tổng hợp với số lượng đặc biệt lớn[3].

Sự bùng nổ của khoa học, kỹ thuật và công nghệsố đã mang lại nhiều thay đổi trong các hoạt động mua bán trái phép các chất matúy, làm cho chuỗi cung ứng ngắn hơn, giảm chi phí và tăng khả năng tiếp cận thịtrường. Việc mua bán trái phép các chất ma túy trên không gian mạng và các sànthương mại điện tử diễn ra phức tạp và khó kiểm soát; các đối tượng sử dụng tiềnđiện tử, tiền ảo để giao dịch gây nhiều khó khăn cho các cơ quan chức năng.

Toàn cầuhóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và sự hình thành cộng đồng ASEAN vớinhững chính sách thông thoáng, mở cửa thu hút đầu tư là điều kiện thuận lợi đểtội phạm ma túy triệt để lợi dụng hoạt động. Đặc biệt, việc Thái Lan hợp pháp hóa trồng và sử dụng cần sa; Lào trồng và sản xuất sản phẩm từ cây gai dầu (có chứa chất ma tuý THC) đã phần nào ảnh hưởng đến sự thống nhất trong chínhsách phòng, chống ma túy chung của ASEAN từ trước đến nay.

Tình hình ma túy ở trong nước

Nguồn ma túy chủ yếu từ nước ngoài được muabán, vận chuyển về Việt Nam tiêu thụ hoặc tiếp tục vận chuyển đi nước thứ ba. Phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượngngày càng tinh vi, xảo quyệt, thường xuyên thay đổi, gia tăng sử dụng công nghệcao, triệt để lợi dụng thành tựu, tiến bộ của khoa học, kỹ thuật,công nghệ, Internet, không gian mạng để thực hiện các hành viphạm tội, sẵn sàng trang bị các loại vũ khí quân dụng,manh động, chống trả quyết liệt, gâykhó khăn, nguy hiểm cho lực lượng chức năng trong quá trình đấu tranh, bắt giữ.

Tình hìnhtệ nạn ma túy diễn biến phức tạp. Tính đến ngày 14/02/2024, toàn quốc có223.715 người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người bị quảnlý sau cai nghiện ma túy (chiếm 0,23% dân số cả nước); gồm: 39.431 người sử dụngtrái phép chất ma túy; 166.698 người nghiện ma túy và 17.586 người bị quản lý saucai nghiện ma túy; trong đó có 1.459 người sử dụngtrái phép chất ma túy, người nghiện ma túy có biểu hiện loạn thần “ngáo đá”.

Hoạt động sử dụng trái phépma túy, ma túy “núp bóng”, tẩm ướp, pha trộn vào thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử và tệ nạn ma túy liên quan đếnthanh, thiếu niên tiếp tục gia tăng, diễnbiến phức tạp, nhất là tại các cơ sở kinh doanh có điều kiện và dịch vụ nhạy cảmvề an ninh trật tự[4].Hoạt động trồng trái phép cây có chứa chất ma túy chưa được xóa bỏ bền vững, nhất là tại địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới khu vựcTây Bắc, Đông Bắc, Tây Nguyên. Sốxã, phường, thị trấn có tệ nạn ma túy chiếm tỷ lệ rất cao với 8.865/10.598xã, phường, thị trấn có tệ nạn ma túy (chiếm 83,7%).

Hậu quả, tác hạicủa ma túy

Ma túy ảnh hưởng nghiêm trọngđối với sức khỏe của người nghiện, người sử dụng, cả về thể chất và tinh thần, làm hệ thần kinh bị tổn hại dẫn đến thoái hóa nhân cách. Ma túy ảnh hưởng tiêu cực đến sựphát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đa số người nghiện, người sử dụngtrái phép chất ma túy đang trong độ tuổi lao động[5] nhưng lại mất khảnăng hoặcgiảm sút khả năng, năng suất lao động. Nghiện ma túy và sử dụng trái phép chấtma túy là một trong những nguyên nhân dẫn đến hạnh phúcgia đình tan vỡ…, phá vỡ “tế bào” của xã hội, tiềm ẩn nguy cơ cao dẫnđến các hành vi phạm tội và vi phạm pháp luật, làm gia tăng các tệ nạn xã hội. Số người nghiện, người sửdụng trái phép chất ma túy có ở tất cả các địa phương, ở mọi thành phần, lứa tuổi;đặc biệt là ngày càng gia tăng và lan rộng trong thế hệ trẻ. Ma túy hiện nay trở thành một trong những nguycơ đe dọa đến vấn đề an ninh quốc gia, nổilên là nguy cơ các đối tượng sử dụng phương thức thủ đoạn mua chuộc, kích độngsố người nghiện ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, đối tượng phạm tộivề ma túy để tham gia thực hiện các hoạt động như khủng bố, phá hoại, thậm chíbạo loạn, phá rối an ninh ở trong nước...

Ngày 27/11/2024, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 163/2024/QH15 phêduyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đếnnăm 2030  đã đáp ứng yêu cầu cấp bách vàkhách quan, xuất phát từ thực tiễn tình hình, trước những áp lực ngày càng giatăng của tình hình ma túy trên thế giới, khu vực và trong nước đe dọa trực tiếpđến sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đồng thời đưa đườnglối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống matúy vào cuộc sống; góp phần bảo đảm an ninh xã hội, an ninh con người, bảo vệ sức khỏe cho Nhân dân, bảo đảmtrật tự, an toàn xã hội, xây dựng môi trường ổn định, antoàn, lành mạnh.