Thực trạng khởi nghiệp sáng tạo của Việt Nam
Cập nhật : 15:29 - 28/12/2018

Với sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin hiện nay, thế giới đang ngày càng thu nhỏ, xóa nhòa những khoảng cách về thời gian và không gian. Thế giới bắt đầu bàn tính việc cùng làm “thương mại điện tử”, “chính phủ điện tử”, “tiêu dùng điện tử”,… Trong tương lai, sáng tạo công nghệ kỹ thuật số sẽ bùng nổ với hàng loạt công nghệ mới như: Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet di động, công nghệ điện toán đám mây, robot trong công nghiệp và gia đình, Máy in 3D, Công nghệ nano,… Hàng triệu người trên khắp thế giới có thể truy cập vào những cơ sở dữ liệu rất lớn, và vì vậy những thử nghiệm và đổi mới sáng tạo chính là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bởi vậy, các doanh nghiệp trên thế giới cũng buộc phải đẩy mạnh sự sáng tạo, nắm bắt những xu thế mới, cơ hội mới của nền kinh tế tri thức toàn cầu, coi sáng tạo là nguồn gốc của sự gia tăng của cải và nâng cao năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hay các nhóm startup mới hình thành chính là đối tượng như vậy.

Đối với nước ta, tầm quan trọng của phát triển khoa học và công nghệ, đưa khoa học và công nghệ vào ứng dụng trong cuộc sống nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế đã nhiều lần được khẳng định trong các văn kiện của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 20/NQ/TW – Hội nghị lần thứ 6, BCH TƯ Đảng khóa XI. Thực hiện những mục tiêu đó, một trong những yêu cầu được đề ra là cần phải phát triển lực lượng doanh nghiệp dựa trên khoa học công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hay trước đây còn gọi là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo – chính là chủ thể quan trọng trong việc đưa kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ của người Việt ứng dụng vào thực tiễn.

Về khái niệm, theo Điều 3 Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, khởi nghiệp sáng tạo là thành lập tổ chức/doanh nghiệp mới để khai thác một số ý tưởng sáng tạo. Các ý tưởng sáng tạo có thể là tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới và có khả năng tăng trưởng nhanh ở sản phẩm, quy trình sản xuất – kinh doanh, tổ chức hay tiếp thị.
Về kết quả hoạt động khởi nghiệp sáng tạo của Việt Nam, hoạt động này đã xuất hiện ở Việt Nam từ những năm 2000 khi Quỹ đầu tư mạo hiểm của Mỹ - IDG Ventures mang 100 triệu USD đầu tư cho start up Việt Nam, tạo ra làn sóng đầu tiên về khởi nghiệp. Từ đó đến nay, hoạt động này có xu hướng tăng cả về số lượng và chất lượng. Theo thống kê của Echelon – một trong những tạp chí hàng đầu về khởi nghiệp tại Đông Nam Á, Việt Nam có khoảng 3000 startup. 

Theo thống kê của tổ chức Topica Founder Institute (TFI) – một trong những tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp tại Việt Nam và là tổ chức duy nhất thống kê các số liệu điển hình về đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam – thì trong năm 2017, Việt Nam tiếp nhận 92 thương vụ đầu tư với tổng số vốn 291 triệu USD, tăng gần gấp đôi về số lượng thương vụ và gần 50% về tổng số vốn đầu tư so với năm 2016. Mặc dù có sự tăng trưởng tương đối mạnh, nhưng nguồn vốn đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam vẫn tương đối khiêm tốn so với khu vực và trên thế giới. Theo Tech in Asia - một trong những tạp chí online lớn nhất về khởi nghiệp ở Đông Nam Á – trong năm 2017, Đông Nam Á đã thu hút 7,86 tỷ USD đầu tư vào khởi nghiệp, như vậy số vốn đầu tư vào Việt Nam thu hút được chiếm tỷ phần rất nhỏ, chưa đến 5%. Theo tạp chí uy tín về khởi nghiệp CBInsghts, Việt Nam đứng thứ tư về lượng vốn thu hút được cho khởi nghiệp sáng tạo từ 2012 tới nay, sau Singapore, Indonesia và Malaysia.

Tại Việt Nam hiện nay có 40 quỹ đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo (số liệu tính đến hết năm 2017) với sự tham gia của các tập đoàn lớn, các tổ chức thúc đẩy kinh doanh và nhà đầu tư cá nhân (hay còn gọi là “nhà đầu tư thiên thần”); đã có gần 50 khu làm việc khởi nghiệp sáng tạo chung, tập trung chủ yếu ở 3 thành phố là Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh.

Việt Nam đang trng giai đoạn có nguồn nhân lực trẻ dồi dào, tỷ lệ người có mong muốn khởi sự kinh doanh cao. Đây cũng là một động lực tốt cho tăng trưởng cũng như cho khởi nghiệp sáng tạo. Với vai trò cơ bản là cung cấp nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế nói chung và cho doanh nghiệp nói riêng, các trường đại học trong nước đang nỗ lực tăng cường chất lượng đào tạo. Một số trường đã rất năng động trong việc đào tạo về khởi sự kinh doanh, mở các vườn ươm, có các cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp. Song về quy mô tổng thể, số lượng trường đại học có các chương trình đào tạo, hỗ trợ khởi nghiệp còn khá nhỏ so với số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trên cả nước, nhiều trường đại học có khả năng hỗ trợ còn hạn chế do các hạn chế về tài chính cũng như kinh nghiệp cho hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

Đồng hành cùng các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, không thể không kể tới vai trò của Đảng và Nhà nước trong việc tập trung khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo trong những chủ trưởng, chính sách trọng điểm. Tới thời điểm này, Thủ tướng có Quyết định 844/QĐ-TTg ngày 18/5/2016 về việc phê duyệt Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025” quy định về mục tiêu đề án, đối tượng hỗ trợ, các hoạt động của đề án cũng như kinh phí thực hiện. Bên cạnh đó, còn có Quyết định 1665/QĐ-TTg ngày 30/10/2017 về việc phê duyệt Đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025”, nhằm đạt mục tiêu tới năm 2045 cơ bản tạo dựng thành công không gian khởi nghiệp sáng tạo chào mừng 100 năm nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với thu nhập bình quân đầu người 18.000 USD. Chính phủ cam kết bảo trợ và hỗ trợ tối đa cho khởi nghiệp sáng tạo, coi đây là tài sản vô giá của quốc gia hướng tới một hệ sinh thái khởi nghiệp hoàn chỉnh gồm các giá trị công nghệ, tài chính, marketing.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn trong hoạt động khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam, đó là;
- chưa phát huy được nguồn nhân lực tốt nhất cho hoạt động sáng tạo; 
- nhận thức chung về đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo vẫn còn thấp, sợ rủi ro, khó chấp nhận thất bại;
- Các nguồn đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo đã có nhưng chưa thật đầy đủ, chưa thu hút được nhiều nhà đầu tư;
- mạng lưới thông tin về khởi nghiệp sáng tạo còn yếu, dẫn đến khó khắn trong việc khai thác hiệu quả các nguồn lực của hệ sinh thái.

Do đó, căn cứ vào tình hình thực tiễn của Việt Nam, để thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam, cần quan tâm tới các giải pháp mang tính đổi mới, tạo sự đột phá nhưng có sự thích ứng với xu thế của thế giới, bảo đảm sự bền vững khi hoạch định, thực hiện chính sách khởi nghiệp sáng tạo như vấn đề tạo nguồn nhân lực đầu vào cho khởi nghiệp sáng tạo; vấn đề tăng cường hiệu quả trong quá trình hoạt động của khởi nghiệp sáng tạo; vấn đề tăng cường hiệu quả đầu ra cho khởi nghiệp sáng tạo…

TTBD

 
  • Ông Nguyễn Văn Tố Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (2/3/1946 - 8/11/1946)
  • Bà Nguyễn Thị Kim Ngân Chủ tịch Quốc hội khóa XIV (Từ ngày 31/3/2016)
  • Ông Bùi Bằng Đoàn Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (9/11/1946 - 13/4/1955)
  • Ông Tôn Đức Thắng Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (20/9/1955 - 15/7/1960)
  • Ông Trường Chinh Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II, III, IV, V, VI (15/7/1960 - 04/7/1981)
  • Ông Nguyễn Hữu Thọ Chủ tịch Quốc hội khoá VII (4/7/1981 – 18/6/1987)
  • Ông Lê Quang Đạo Chủ tịch Quốc hội khoá VIII (18/6/1987 – 23/9/1992)
  • Ông Nông Đức Mạnh Chủ tịch Quốc hội khoá IX, X (23/9/1992 – 27/6/2001)
  • Ông Nguyễn Văn An Chủ tịch Quốc hội khoá X, XI (27/6/2001 - 26/6/2006)
  • Ông Nguyễn Phú Trọng Chủ tịch Quốc hội XI, XII (27/6/2006 - 23/7/2011)
  • Ông Nguyễn Sinh Hùng Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (Từ 23/7/2011)

Quốc hội khóa XIV:


Tổng số đại biểu được bầu là 496 người (số liệu đến tháng 6/2018 là: 487 người);

- Đại biểu ở các cơ quan, tổ chức ởTrung ương: 182 người (tỷ lệ 36,70%);

- Đại biểu ở địa phương: 312 người (tỷ lệ 62,90%);

- Đại biểu tự ứng cử: 2 người (tỷ lệ 0,4%).

- Đại biểu là người dân tộc thiểu số:86 người (tỷ lệ 17,30%);

- Đại biểu nữ: 133 người (tỷ lệ26,80%);

- Đại biểu là người ngoài Đảng: 21người (tỷ lệ 4,20%);

- Đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi):71 người (tỷ lệ 14,30%);

- Đại biểu Quốc hội khóa tái cử: 160người (tỷ lệ 32,30%);

- Đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu:317 người (tỷ lệ 63,90%);

- Đại biểu có trình độ: Trên đại học:310 người (tỷ lệ 62,50%); đại học: 180 người (tỷ lệ 36,30%); dưới đại học: 6người (tỷ lệ 1,20%).

WEBLINK