MỘT VÀI KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC TIẾP XÚC CỬ TRI CỦA ĐẠI BIỂU DÂN CỬ
Cập nhật : 14:06 - 10/02/2012
Hội nghị tiếp xúc cử tri (ảnh có tính chất minh họa)Hội nghị tiếp xúc cử tri (ảnh có tính chất minh họa)

Tuy mới được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa XIII, nhưng là người có những năm tháng gắn bó với công tác đại biểu (từng là Phó Trưởng Ban Công tác đại biểu), đại biểu Quốc hội Nguyễn Đăng Tiến đã suy tư, trăn trở và muốn trao đổi một vài kinh nghiệm nhằm góp phần vào việc nâng cao hiệu quả của hoạt động tiếp xúc cử tri.

Hoạt động tiếp xúc cử tri (TXCT) là một quá trình, bao gồm tất cả các công việc trước, trong và sau khi đại biểu tiếp xúc với cử tri, như; chọn đối tượng, địa điểm TXCT; thu thập thông tin, tài liệu, xây dựng đề cương báo cáo trước cử tri; trình bày báo cáo trước cử tri; lắng nghe và tiếp thu ý kiến của cử tri; trao đổi trực tiếp những vấn đề cử tri quan tâm; tổng hợp ý kiến của cử tri; chuyển kiến nghị của cử tri đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền; theo dõi, đôn đốc việc thực hiện ý kiến cử tri.

Tại Hội nghị TXCT, công việc cơ bản của ĐBQH bao gồm: Báo cáo trước cử tri các nội dung: Chương trình, nội dung kỳ họp Quốc hội (đối với các hội nghị tiếp xúc cử tri trước kỳ họp) hoặc kết quả kỳ họp Quốc hội (đối với các hội nghị tiếp xúc cử tri sau kỳ họp Quốc hội); Tình hình thực hiện nhiệm vụ, chương trình hành động của đại biểu; kết quả giải quyết các kiến nghị của cử tri. Nghe cử tri phát biểu, bày tỏ tâm tư, nguyện vọng và các đề nghị, kiến nghị mà cử tri muốn thông qua đại biểu, chuyển đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền. Giải trình, trao đổi, tiếp thu ý kiến, kiến nghị của cử tri. Từ những nội dung cụ thể nêu trên, có thể khái quát công việc của ĐBQH tại Hội nghị TXCT gồm: “Nói cho cử tri nghe”; “Nghe cử tri nói”“Giải trình, tiếp thu ý kiến cử tri”. Việc ĐBQH nói gì trước cử tri là biểu hiện của kỹ năng lựa chọn và chuẩn bị nội dung. Việc này thường được thực hiện trước khi tổ chức Hội nghị, song cũng có không ít trường hợp do diễn biến của buổi tiếp xúc, mà đại biểu phải quyết định ngay tại Hội nghị. Tuy nhiên, cho dù trong trường hợp nào thì điều mà ĐBQH nói trước cử tri đều phải là những điều cử tri muốn nghe; là điều bản thân ĐBQH nắm chắc và phải là những thông tin chính thức. Tại mỗi cuộc TXCT, cho dù là trước hay sau kỳ họp, mỗi ĐBQH đều có rất nhiều thông tin có thể trình bày trước cử tri, nhưng thời lượng của buổi tiếp xúc lại không cho phép đại biểu trình bày tất cả những thông tin đó. Hơn nữa, trong những vấn đề mà ĐBQH có thể báo cáo, không phải nội dung nào cử tri cũng quan tâm. Trong thực tế, có những vấn đề có thể nói với nhiều đối tượng, cũng có vấn đề chỉ nên nói với nhóm cử tri này, không nên nói với nhóm cử tri khác. Nếu việc lựa chọn nội dung không phù hợp, thì cử tri nghe vấn đề sẽ cảm thấy xa lạ hoặc nhàm chán.

Vì vậy, để được cử tri lắng nghe, tránh sự đơn điệu, nhàm chán, ĐBQH cần phải lựa chọn nội dung để trình bày trước cử tri. Đó không phải tất cả những thông tin đại biểu có, mà phải là những điều đa số cử tri mong muốn nghe, những điều phù hợp với thành phần xã hội, nghề nghiệp, trình độ văn hóa, tôn giáo… và gần gũi với đa số cử tri dự Hội nghị. Trong cuộc sống hàng ngày, khi không nắm chắc điều mình muốn nói, thì bất kỳ ai cũng rất khó có thể trình bày vấn đề một cách tự tin, mạch lạc, do đó rất khó gây được sự chú ý và càng khó khăn hơn trong việc lấy lòng tin của người nghe.

Trong TXCT nếu người đại biểu chưa có sự chuẩn bị đầy đủ thông tin liên quan, chưa thật sự nắm chắc vấn đề cần trình bày, khó mà có được tâm thế sẵn sàng khi đứng trước cử tri. Khi đó, đại biểu có thể cảm thấy thiếu tự tin và thường không đưa ra những nhận định rõ ràng, cương quyết. Trong trường hợp cử tri thắc mắc về chính nội dung đại biểu vừa trình bày, mà đại biểu không trả lời hoặc trả lời không thật sự chính xác, chắc chắn sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hình ảnh của đại biểu trong mắt của cử tri. Bởi vậy, tại các Hội nghị TXCT, khi đại biểu đã xác định nói với cử tri điều gì thì phải nắm thật chắc, phải có sự chuẩn bị chu đáo. Không nắm chắc thì không nên nói.

Thực tế cho thấy, cử tri luôn rất coi trọng những điều được đại biểu nói tại các hội nghị TXCT, coi đó là thông tin chính thống. Bởi vậy, nếu ĐBQH đưa ra những thông tin chưa chính thức (mới chỉ là phương án dự kiến; còn đang thảo luận, có nhiều ý kiến khác nhau…), kèm theo đó nêu ra quan điểm cá nhân, thì cử tri thường rất dễ tin theo quan điểm của đại biểu, coi đó là thông tin chính thức. Hơn nữa, trong bối cảnh nghe đại biểu trình bày tại Hội nghị TXCT, rất có thể việc tiếp thu, tiếp nhận thông tin của cử tri không đầy đủ, chính xác; kèm theo đó là có trường hợp đại biểu trình bày không thật sự khúc triết, rõ ràng, thì với việc đưa ra những thông tin như vậy, khả năng gây ra hiểu lầm là không nhỏ. Xa hơn nữa, khi vấn đề đó được quyết định không theo phương án đã nêu, thì chắc chắn ảnh hưởng đến uy tín của đại biểu, làm giảm lòng tin của cử tri. Đại biểu cũng cần thận trọng khi sử dụng thông tin từ các phương tiện truyền thông hiện nay (nhất là thông tin trên internet), bởi thực tế đã chứng minh, những thông tin này không phải lúc nào cũng chính xác. Nếu chỉ dựa vào đó, chưa kiểm chứng lại tại các cơ quan nhà nước có thẩm quyền - nguồn thông tin chính thức, đã vội thông báo đến cử tri thì rất có thể vô tình đem đến cho cử tri thông tin sai lệch.

Đại biểu cần lưu ý duy trì sự liên hệ, giao tiếp với cử tri, giảm thiểu sự phụ thuộc vào văn bản, tức là đại biểu cần tăng cường nói và hạn chế đọc.

Nếu đại biểu quá lệ thuộc vào văn bản chuẩn bị sẵn, chỉ cắm cúi đọc cho cử tri nghe, thì chỉ sau một gian ngắn, đa phần cử tri sẽ không thể duy trì sự tập trung để nghe nội dung đại biểu trình bày. Khi đó, họ chủ yếu đợi cho đại biểu đọc xong để phát biểu cho xong lần (theo nội dung đã chuẩn bị sẵn) hoặc chỉ chờ cho hết giờ. Buổi tiếp xúc cử tri vì thế sẽ có rất ít ý kiến tham gia và thường trở nên tẻ nhạt, nhàm chán. Ngược lại, nếu đại biểu chú trọng nhiều hơn đến việc nói, tức là tăng cường sự liên hệ, giao tiếp với cử tri (thông qua cử chỉ, hành động, ánh mắt…), thì khả năng thu hút, duy trì sự chú ý của cử tri trong suốt buổi tiếp xúc là rất cao, qua đó không những chuyển tải hiệu quả những thông tin cần thiết đến cử tri, mà còn tạo ra sự liên hệ gần gũi, tin tưởng giữa cử tri với đại biểu.

Việc sử dụng ngôn từ phù hợp với nghề nghiệp, trình độ của cử tri cũng có thể tạo sự gần gũi, cởi mở giữa đại biểu với cử tri. Với đối tượng cử tri có mặt bằng trình độ học vấn cao, đại biểu cần dành thời gian tìm hiểu về ngành nghề, lĩnh vực công tác của họ, nắm bắt một số từ ngữ, khái niệm chuyên ngành cơ bản để sử dụng trong tiếp xúc. Ví dụ, khi tiếp xúc với cử tri theo khối ngành (như kinh tế, giáo dục hay y tế…), nếu ĐBQH sử dụng được các khái niệm chuyên ngành một cách chính xác sẽ khiến cử tri cảm thấy đại biểu hiểu về ngành nghề của mình, tạo cảm giác gần gũi, tâm lý thoải mái; cử tri là người lao động chân tay, có mặt bằng trình độ văn hóa thấp (công nhân hoặc cử tri khu vực nông thôn), đại biểu nên sử dụng những ngôn từ dân dã mới có thể kéo cử tri đến gần đại biểu. Với thành phần cử tri này, đại biểu cần tránh sử dụng dạng ngôn ngữ bác học, hay những thuật ngữ có tính hàn lâm, bởi nếu sử dụng các ngôn từ kiểu đó, không những gây khó hiểu cho người nghe, mà thậm chí còn khiến cử tri có cảm giác đang được ĐBQH lên lớp, hay giáo huấn.

Việc sử dụng ngôn từ phù hợp tạo ra sự gần gũi giữa cử tri với đại biểu, góp phần xây dựng tiền đề cho việc trao đổi cởi mở, thẳng thắn, để cử tri nói thật, nói hết tâm tư tình cảm của mình với người đại biểu. Cùng với việc sử dụng ngôn từ một cách phù hợp, trong khi nói, đại biểu cũng cần lưu ý đến việc gợi mở, khuyến khích cử tri tham gia ý kiến,  khơi gợi hứng thú, động viên cử tri nói thật, nói hết tâm sự với đại biểu, có  rất nhiều vấn đề cử tri có tâm tư muốn nói, nhưng chưa nói vì còn e ngại động chạm đến chính quyền địa phương; động chạm đến cơ quan, đơn vị nơi công tác hoặc vì chưa thật tin vào năng lực hay tinh thần trách nhiệm của đại biểu.

Trong khi trình bày trước cử tri, ĐBQH cần thông qua cách nói của mình khơi lên sự tin tưởng, tâm lý thoải mái để cử tri sẵn sàng nói hết những suy nghĩ của mình, qua đó giúp đại biểu có cái nhìn đầy đủ hơn, chính xác hơn về tình hình tại địa phương, cơ sở. Trong quá trình nói đại biểu cũng có thể nêu ra một vấn đề nào đó để thăm dò, tranh thủ ý kiến của cử tri để làm tư liệu cho hoạt động của mình.

ĐBQH không thể quyết định được nội dung cử tri nói, nhưng hoàn toàn có thể định hướng cho chủ đề phát biểu, tham gia ý kiến của cử tri, bởi chỉ có đại biểu là người biết rõ nhất những điều mình cần nghe cử tri nói. Thông qua việc trao đổi, gợi ý hoặc đặt câu hỏi, đại biểu có thể định hướng để cử tri nói về những thông tin đại biểu quan tâm.

Trong thực tế TXCT, có không ít trường hợp cử tri phát biểu dài dòng, không rõ nội dung, chiếm quá nhiều thời gian của buổi tiếp xúc, ảnh hưởng đến việc phát biểu của cử tri khác. Khi đó, mặc dù việc chủ trì Hội nghị do MTTQ địa phương thực hiện, nhưng trong trường hợp cần thiết đại biểu cần phải biết chủ động ngắt lời cử tri, gợi ý cử tri phát biểu ngắn gọn, có trọng tâm. Việc ngắt lời này đòi hỏi phải được thực hiện đúng lúc, dứt khoát, nhưng cũng cần rất tế nhị để tránh gây ra cho cử tri giác hụt hẫng.

Khi cử tri nói, ĐBQH cần tỏ rõ thái độ chăm chú nghe, đặc biệt là cần ghi chép cẩn thận ý kiến cử tri, việc ĐBQH chăm chú ghi chép các ý kiến thể hiện sự tôn trọng với cử tri, tạo cho cử tri tâm lý hào hứng khi phát biểu, không chỉ có tác dụng khuyến khích đối với cử tri đó, mà có tác dụng khích lệ các cử tri khác tham gia ý kiến tại Hội nghị. Trong khi cử tri phát biểu, đại biểu cần tránh những việc sau: Đi ra ngoài; nói chuyện với đại biểu cùng tiếp xúc; giở tài liệu ra đọc; nghe điện thoại; tỏ thái độ lơ đễnh, không tập trung…

Nếu đại biểu không lưu ý, thực hiện một trong các động tác nêu trên, sẽ gây ra cho cử tri cảm giác thiếu được tôn trọng. Bản thân cử tri đó và cử tri khác có thể sẽ không còn hứng thú để bày tỏ tâm tư, nguyện vọng hay trình bày các ý kiến, kiến nghị với đại biểu, thậm chí niềm tin, sự tôn trọng của cử tri dành cho đại biểu cũng có thể vì thế mà bị ảnh hưởng.

Việc Giải trình, tiếp thu ý kiến cử tri, đối với những vấn đề đại biểu nắm chắc thì nên dành thời gian trả lời ngay tại Hội nghị cho cử tri rõ. Việc này vừa có tác dụng giúp cử tri giải tỏa kịp thời những băn khoăn, thắc mắc, đồng thời có ý nghĩa nâng cao uy tín của  bản thân đại biểu. Đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền của các cơ quan nhà nước ở địa phương, đại biểu cần yêu cầu đại diện các cơ quan đó trả lời, giải thích ngay cho cử tri. Trường hợp vắng mặt đại diện cơ quan có thẩm quyền, hoặc người đại diện chưa trả lời được ngay vấn đề cử tri nêu, đại biểu có thể nêu lại vấn đề, công khai đề nghị cơ quan đó xem xét, trả lời cử tri và báo cáo kết quả để ĐBQH và Đoàn ĐBQH biết. Đối với các nội dung còn lại (thuộc thẩm quyền giải quyết của trung ương), đại biểu cần ghi nhận, tiếp thu bằng cách nêu khái quát lại theo nhóm vấn đề cử tri đã phản ánh.

Để công tác TXCT cử tri đạt kết quả tốt, có rất nhiều kỹ năng khác mà người đại biểu cần thực hiện. Hiệu quả của công tác này cũng không chỉ phụ thuộc vào riêng ĐBQH, mà còn cần sự phối hợp của nhiều cơ quan chức năng khác nhau.

 

Nguyễn Đăng Tiến – Đại biểu Quốc hội khóa XIII

 

 

 
  • Ông Nguyễn Văn Tố Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (2/3/1946 - 8/11/1946)
  • Bà Nguyễn Thị Kim Ngân Chủ tịch Quốc hội khóa XIV (Từ ngày 31/3/2016)
  • Ông Bùi Bằng Đoàn Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (9/11/1946 - 13/4/1955)
  • Ông Tôn Đức Thắng Trưởng ban thường trực quốc hội khoá I (20/9/1955 - 15/7/1960)
  • Ông Trường Chinh Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II, III, IV, V, VI (15/7/1960 - 04/7/1981)
  • Ông Nguyễn Hữu Thọ Chủ tịch Quốc hội khoá VII (4/7/1981 – 18/6/1987)
  • Ông Lê Quang Đạo Chủ tịch Quốc hội khoá VIII (18/6/1987 – 23/9/1992)
  • Ông Nông Đức Mạnh Chủ tịch Quốc hội khoá IX, X (23/9/1992 – 27/6/2001)
  • Ông Nguyễn Văn An Chủ tịch Quốc hội khoá X, XI (27/6/2001 - 26/6/2006)
  • Ông Nguyễn Phú Trọng Chủ tịch Quốc hội XI, XII (27/6/2006 - 23/7/2011)
  • Ông Nguyễn Sinh Hùng Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (Từ 23/7/2011)

Quốc hội khóa XIV:


Tổng số đại biểu được bầu là 496 người (số liệu đến tháng 6/2018 là: 487 người);

- Đại biểu ở các cơ quan, tổ chức ởTrung ương: 182 người (tỷ lệ 36,70%);

- Đại biểu ở địa phương: 312 người (tỷ lệ 62,90%);

- Đại biểu tự ứng cử: 2 người (tỷ lệ 0,4%).

- Đại biểu là người dân tộc thiểu số:86 người (tỷ lệ 17,30%);

- Đại biểu nữ: 133 người (tỷ lệ26,80%);

- Đại biểu là người ngoài Đảng: 21người (tỷ lệ 4,20%);

- Đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi):71 người (tỷ lệ 14,30%);

- Đại biểu Quốc hội khóa tái cử: 160người (tỷ lệ 32,30%);

- Đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu:317 người (tỷ lệ 63,90%);

- Đại biểu có trình độ: Trên đại học:310 người (tỷ lệ 62,50%); đại học: 180 người (tỷ lệ 36,30%); dưới đại học: 6người (tỷ lệ 1,20%).

WEBLINK